Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cisme etki eden iki kuvvetin bileşkesinin alabileceği en büyük ve en küçük değerleri bulmamız isteniyor. Kuvvetler aynı doğrultuda etki ettiği için, bu iki durum oldukça nettir. Şimdi adım adım bu değerleri nasıl bulacağımıza bakalım:
- Kuvvet Kavramını Hatırlayalım: Kuvvet, bir cismin hareket durumunu değiştirebilen veya şeklinde değişiklik yapabilen bir etkidir. Yönü ve büyüklüğü olan vektörel bir niceliktir. Birimi Newton ($N$) olarak ifade edilir.
- Bileşke Kuvvet Nedir?: Bir cisme etki eden birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvete bileşke kuvvet denir. Genellikle $R$ veya $F_{net}$ ile gösterilir. Bileşke kuvvetin değeri, kuvvetlerin yönlerine ve büyüklüklerine bağlıdır.
- Bileşke Kuvvetin En Büyük Değeri: İki kuvvetin bileşkesinin en büyük olabilmesi için, kuvvetlerin aynı yönde etki etmesi gerekir. Çünkü aynı yöndeki kuvvetler birbirini destekler ve toplam etkileri artar. Bu durumda, kuvvetlerin büyüklükleri toplanır.
Verilen kuvvetler $F_1 = 8 \, N$ ve $F_2 = 5 \, N$ olduğundan, aynı yönde etki ettiklerinde bileşke kuvvet:
$R_{max} = F_1 + F_2 = 8 \, N + 5 \, N = 13 \, N$.
- Bileşke Kuvvetin En Küçük Değeri: İki kuvvetin bileşkesinin en küçük olabilmesi için, kuvvetlerin zıt yönde etki etmesi gerekir. Zıt yöndeki kuvvetler birbirinin etkisini azaltır. Bu durumda, kuvvetlerin büyüklükleri birbirinden çıkarılır (mutlak değer alınır, çünkü kuvvetin büyüklüğü negatif olamaz).
Verilen kuvvetler $F_1 = 8 \, N$ ve $F_2 = 5 \, N$ olduğundan, zıt yönde etki ettiklerinde bileşke kuvvet:
$R_{min} = |F_1 - F_2| = |8 \, N - 5 \, N| = 3 \, N$.
- Sonuç olarak, bir cisme aynı doğrultuda etki eden $8 \, N$ ve $5 \, N$ büyüklüğündeki iki kuvvetin bileşkesinin alabileceği en büyük değer $13 \, N$, en küçük değer ise $3 \, N$'dır.
Cevap A seçeneğidir.
