2. "Gözlükçü" sözcüğünde bulunan eklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İki yapım eki vardır.
B) İki çekim eki vardır.
C) Önce çekim eki sonra yapım eki gelmiştir.
D) Sadece yapım eki vardır.
Merhaba sevgili öğrenciler! Dilimizdeki kelimelerin nasıl oluştuğunu ve eklerin anlamı nasıl değiştirdiğini anlamak, Türkçeyi daha iyi kavramanın anahtarıdır. Şimdi "Gözlükçü" kelimesini adım adım inceleyelim ve eklerini doğru bir şekilde belirleyelim.
- Öncelikle kelimenin kökünü bulalım: "Gözlükçü" kelimesinin kökü "Göz"dür. "Göz" bir organdır ve isim soylu bir kelimedir.
- Şimdi köke gelen ilk eke bakalım: "Göz" kelimesine "-lük" eki gelmiştir. "Göz" (organ) kelimesinden "Gözlük" (göze takılan araç) kelimesi türemiştir. Bu ek, kelimenin anlamını ve türünü değiştirdiği için bir yapım ekidir (isimden isim yapan yapım eki).
- Şimdi de "Gözlük" kelimesine gelen ikinci eke bakalım: "Gözlük" kelimesine "-çü" eki gelmiştir. "Gözlük" (araç) kelimesinden "Gözlükçü" (gözlük yapan veya satan kişi, meslek sahibi) kelimesi türemiştir. Bu ek de kelimenin anlamını ve türünü değiştirdiği için bir yapım ekidir (isimden isim yapan yapım eki).
- Gördüğümüz gibi, "Gözlükçü" kelimesi "Göz" köküne sırasıyla "-lük" ve "-çü" olmak üzere iki farklı yapım eki almıştır. Bu ekler sayesinde kelimenin anlamı tamamen değişmiş ve yeni kelimeler türemiştir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) İki yapım eki vardır. Analizimize göre, "-lük" ve "-çü" olmak üzere iki yapım eki bulduk. Bu ifade doğrudur.
- B) İki çekim eki vardır. Kelimede anlamı değiştirmeyen, sadece çekim yapan (çoğul, hal, iyelik vb.) herhangi bir çekim eki bulunmamaktadır. Bu ifade yanlıştır.
- C) Önce çekim eki sonra yapım eki gelmiştir. Kelimede hiç çekim eki yoktur ve her iki ek de yapım ekidir. Bu ifade yanlıştır.
- D) Sadece yapım eki vardır. Evet, sadece yapım eki vardır ancak bu ifade "iki yapım eki vardır" ifadesine göre daha az doğrudur. Çünkü tam olarak kaç tane yapım eki olduğunu belirtmez. A seçeneği daha kesindir.
Bu durumda, "Gözlükçü" kelimesinde iki tane yapım eki bulunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
