Bezelyelerde mor çiçek geni (M), beyaz çiçek genine (b) baskındır. Homozigot mor çiçekli bir bezelye ile beyaz çiçekli bir bezelye çaprazlanıyor. Oluşan F1 dölü kendi arasında çaprazlandığında, F2 dölündeki homozigot mor çiçekli bireylerin oranı ne olur?
A) %0
B) %25
C) %50
D) %75
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için Mendel genetiğinin temel prensiplerini adım adım uygulayacağız. Genetik problemlerini çözerken her adımı dikkatlice takip etmek, doğru sonuca ulaşmanın anahtarıdır. Haydi başlayalım!
- 1. Genlerin ve Baskınlık Durumlarının Belirlenmesi:
- Mor çiçek geni: M (Baskın)
- Beyaz çiçek geni: b (Çekinik)
- Bu durumda, bir bezelyenin mor çiçekli olabilmesi için genotipinin MM (homozigot baskın) veya Mb (heterozigot) olması gerekir.
- Beyaz çiçekli olabilmesi için ise genotipinin bb (homozigot çekinik) olması zorunludur, çünkü beyaz çiçek geni çekiniktir ve fenotipte kendini gösterebilmesi için her iki alelin de 'b' olması gerekir.
- 2. İlk Çaprazlama (P Kuşağı - Ebeveynler):
- Soruda verilen ebeveynler:
- Homozigot mor çiçekli bezelye: MM (Homozigot olduğu için iki aleli de aynı ve mor olduğu için baskın alel 'M')
- Beyaz çiçekli bezelye: bb (Beyaz çiçek çekinik olduğu için genotipi kesinlikle homozigot çekinik olmalıdır.)
- Bu iki bezelyeyi çaprazlayalım: MM x bb
- MM bezelyeden sadece M gametleri (üreme hücreleri) oluşur.
- bb bezelyeden sadece b gametleri oluşur.
- 3. F1 Kuşağının Oluşturulması:
- M gameti ile b gameti birleştiğinde, F1 kuşağındaki tüm bireylerin genotipi Mb olur.
- Fenotip olarak, Mb genotipli tüm bireyler mor çiçekli olacaktır, çünkü mor çiçek geni (M) beyaz çiçek genine (b) baskındır.
- Yani, F1 kuşağının tamamı (%100) heterozigot mor çiçeklidir.
- 4. İkinci Çaprazlama (F1 x F1):
- Şimdi F1 kuşağındaki bireyleri kendi aralarında çaprazlamamız isteniyor: Mb x Mb
- Mb genotipli bir bezelyeden oluşabilecek gametler: M ve b (eşit olasılıkla, %50 M, %50 b).
- 5. F2 Kuşağının Oluşturulması ve Oranların Hesaplanması:
- Bu çaprazlamanın sonuçlarını bir Punnett karesi veya olasılık hesaplaması ile bulabiliriz:
- F2 kuşağında oluşabilecek genotipler ve oranları şunlardır:
- MM (Homozigot mor çiçekli): $1/4$ oranında
- Mb (Heterozigot mor çiçekli): $2/4$ oranında
- bb (Homozigot beyaz çiçekli): $1/4$ oranında
- 6. Sorunun Cevaplanması:
- Soruda bizden F2 dölündeki homozigot mor çiçekli bireylerin oranı isteniyor.
- Homozigot mor çiçekli bireylerin genotipi MM'dir.
- F2 kuşağında MM genotipine sahip bireylerin oranı $1/4$'tür.
- Bu oranı yüzdeye çevirirsek: $(1/4) \times 100\% = 25\%$.
Bu adımları takip ederek doğru cevaba ulaştık. Gördüğünüz gibi, genetik problemleri mantıklı adımlarla çözüldüğünde oldukça kolaydır!
Cevap B seçeneğidir.
