İnsanlarda kıvırcık saç geni (K), düz saç genine (d) baskındır. Kıvırcık saçlı bir birey ile düz saçlı bir bireyin çocuklarının yarısı kıvırcık, yarısı düz saçlı olmuştur. Buna göre kıvırcık saçlı ebeveynin genotipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) KK
B) Kd
C) dd
D) Bu bilgilerle belirlenemez
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, genetikle ilgili temel kavramları kullanarak bir çaprazlama sonucunu yorumlayacağız. Adım adım ilerleyelim ve kıvırcık saçlı ebeveynin genotipini birlikte bulalım.
-
1. Genlerin Baskınlık ve Çekiniklik Durumunu Anlayalım:
Soruda bize kıvırcık saç geninin (K) düz saç genine (d) baskın olduğu belirtilmiş. Bu ne anlama geliyor?
- Eğer bir bireyde KK genotipi varsa, saçları kıvırcık olur (homozigot baskın).
- Eğer bir bireyde Kd genotipi varsa, saçları yine kıvırcık olur, çünkü K geni d genine baskındır (heterozigot).
- Eğer bir bireyde dd genotipi varsa, saçları düz olur (homozigot çekinik). Düz saç özelliğinin ortaya çıkabilmesi için her iki genin de çekinik olması gerekir.
-
2. Düz Saçlı Ebeveynin Genotipini Belirleyelim:
Düz saç geni (d) çekinik olduğu için, düz saçlı bir bireyin genotipi kesinlikle dd olmak zorundadır. Başka bir genotip düz saçlı olamaz.
-
3. Kıvırcık Saçlı Ebeveynin Olası Genotiplerini Düşünelim:
Kıvırcık saçlı bir bireyin iki olası genotipi vardır: KK (homozigot baskın) veya Kd (heterozigot).
-
4. Çaprazlama Sonuçlarını İnceleyelim:
Soruda bize çocukların yarısının kıvırcık, yarısının düz saçlı olduğu bilgisi verilmiş. Yani yavruların %50'si kıvırcık, %50'si düz saçlıdır. Bu, 1:1 oranında bir ayrılmadır.
-
5. Olası Genotipleri Çaprazlayarak Sonucu Kontrol Edelim:
Şimdi, kıvırcık saçlı ebeveynin olası genotiplerini, düz saçlı ebeveynin (dd) genotipi ile çaprazlayalım ve hangi durumun verilen yavru oranına uyduğunu bulalım:
-
Durum 1: Kıvırcık saçlı ebeveyn KK olsaydı (KK x dd)
- KK genotipli ebeveyn sadece 'K' gameti üretir.
- dd genotipli ebeveyn sadece 'd' gameti üretir.
- Çaprazlama sonucunda tüm yavrular Kd genotipine sahip olurdu.
- Bu durumda, yavruların %100'ü kıvırcık saçlı olurdu. Bu, soruda verilen %50 kıvırcık, %50 düz saçlı oranına uymuyor.
-
Durum 2: Kıvırcık saçlı ebeveyn Kd olsaydı (Kd x dd)
- Kd genotipli ebeveyn 'K' ve 'd' olmak üzere iki farklı gamet üretir.
- dd genotipli ebeveyn sadece 'd' gameti üretir.
- Bu çaprazlamayı bir Punnett karesi ile gösterelim:
-
- Çaprazlama sonucunda yavruların %50'si Kd genotipine (kıvırcık saçlı) ve %50'si dd genotipine (düz saçlı) sahip olurdu.
- Bu sonuç, soruda verilen "çocuklarının yarısı kıvırcık, yarısı düz saçlı olmuştur" bilgisiyle tamamen eşleşmektedir!
-
6. Sonuca Ulaşalım:
Yapılan çaprazlamalar sonucunda, çocukların yarısının kıvırcık, yarısının düz saçlı olabilmesi için kıvırcık saçlı ebeveynin genotipinin Kd olması gerektiği açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
