Bir fabrikada üretilen 120 cm ve 150 cm uzunluğundaki demir çubuklar, hiç artmayacak şekilde eşit uzunlukta parçalara ayrılacaktır. Bir parçanın uzunluğu santimetre cinsinden bir tam sayı olduğuna göre, en az kaç parça elde edilir?
A) 9Merhaba sevgili öğrenciler! Bu problemde, farklı uzunluktaki demir çubukları hiç artmayacak şekilde eşit uzunlukta parçalara ayırmamız ve toplamda en az kaç parça elde edeceğimizi bulmamız isteniyor. "En az parça" elde etmek için, her bir parçanın uzunluğunun "en büyük" olması gerektiğini unutmayın. Bu da bizi En Büyük Ortak Bölen (EBOB) kavramına götürür.
Elimizde 120 cm ve 150 cm uzunluğunda iki demir çubuk var. Bu çubukları eşit uzunlukta parçalara ayıracağız ve hiç artmayacak. Bir parçanın uzunluğu bir tam sayı olmalı. En az sayıda parça elde etmek için, her bir parçanın uzunluğunun mümkün olan en büyük değeri alması gerekir. Bu da 120 ve 150 sayılarının En Büyük Ortak Böleni'ni (EBOB) bulmamız gerektiği anlamına gelir.
120 sayısını asal çarpanlarına ayıralım:
$120 = 2 \times 60$
$60 = 2 \times 30$
$30 = 2 \times 15$
$15 = 3 \times 5$
Yani, $120 = 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 5 = 2^3 \times 3^1 \times 5^1$.
Şimdi de 150 sayısını asal çarpanlarına ayıralım:
$150 = 2 \times 75$
$75 = 3 \times 25$
$25 = 5 \times 5$
Yani, $150 = 2 \times 3 \times 5 \times 5 = 2^1 \times 3^1 \times 5^2$.
EBOB'u bulmak için, her iki sayının asal çarpanlarındaki ortak olanları, üssü en küçük olanları alarak çarparız:
$120 = 2^3 \times 3^1 \times 5^1$
$150 = 2^1 \times 3^1 \times 5^2$
Ortak asal çarpanlar $2, 3, 5$'tir.
$2$'nin en küçük üssü $2^1$ (yani $2$).
$3$'ün en küçük üssü $3^1$ (yani $3$).
$5$'in en küçük üssü $5^1$ (yani $5$).
EBOB$(120, 150) = 2^1 \times 3^1 \times 5^1 = 2 \times 3 \times 5 = 30$.
Bu durumda, her bir parçanın uzunluğu 30 cm olmalıdır.
120 cm uzunluğundaki çubuktan kaç parça elde edileceğini bulmak için toplam uzunluğu bir parçanın uzunluğuna böleriz:
$120 \text{ cm} \div 30 \text{ cm/parça} = 4 \text{ parça}$.
Benzer şekilde, 150 cm uzunluğundaki çubuktan kaç parça elde edileceğini bulalım:
$150 \text{ cm} \div 30 \text{ cm/parça} = 5 \text{ parça}$.
Elde edilen toplam parça sayısını bulmak için her iki çubuktan elde edilen parça sayılarını toplarız:
$4 \text{ parça} + 5 \text{ parça} = 9 \text{ parça}$.
Böylece, en az 9 parça elde edileceğini bulmuş olduk.
Cevap A seçeneğidir.