Bir ailede fenilketonüri hastalığının görülme sıklığı akraba evlilikleri sonucunda artmaktadır.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Akrabalarda beslenme alışkanlıklarının benzer olması
B) Akrabaların aynı çevresel faktörlere maruz kalması
C) Çekinik genlerin bir araya gelme olasılığının artması
D) Baskın genlerin daha etkili olması
Fenilketonüri (FKÜ), vücudun fenilalanin amino asidini parçalayamaması sonucu ortaya çıkan genetik bir hastalıktır. Bu hastalığa neden olan genler genellikle çekinik (resesif) genlerdir. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Fenilketonüri Hastalığı ve Genetik Temeli: Fenilketonüri, otozomal çekinik bir hastalıktır. Bu, hastalığın ortaya çıkması için bireyin her iki ebeveynden de kusurlu geni alması gerektiği anlamına gelir. Yani, bireyde hem anneden hem de babadan gelen ilgili gende bir mutasyon olmalıdır.
- Akraba Evlilikleri ve Genetik Benzerlik: Akraba evliliklerinde, eşler arasındaki genetik benzerlik olasılığı, akraba olmayan evliliklere göre daha yüksektir. Bu, akrabaların aynı atalardan gelmeleri ve dolayısıyla benzer genleri taşıma olasılıklarının artmasından kaynaklanır.
- Çekinik Genlerin Bir Araya Gelme Olasılığı: Eğer bir ailede fenilketonüri genini taşıyan bireyler varsa, akraba evliliği bu taşıyıcı bireylerin çocuklarının hasta olma olasılığını artırır. Çünkü akrabalar arasındaki genetik benzerlik, her iki ebeveynin de aynı çekinik geni taşıma ve bu geni çocuklarına aktarma olasılığını yükseltir. Bu durum, fenilketonüri gibi çekinik hastalıkların akraba evliliklerinde daha sık görülmesinin temel nedenidir.
- Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğu:
- A) Akrabalarda beslenme alışkanlıklarının benzer olması: Beslenme alışkanlıkları genetik bir hastalık olan fenilketonüriye doğrudan neden olmaz.
- B) Akrabaların aynı çevresel faktörlere maruz kalması: Çevresel faktörler genetik hastalıkların ortaya çıkmasında rol oynayabilir, ancak fenilketonüri tamamen genetik bir durumdur.
- D) Baskın genlerin daha etkili olması: Fenilketonüri çekinik bir genle taşındığı için baskın genlerin etkisiyle ilgili değildir.
Bu nedenle, akraba evliliklerinde fenilketonüri gibi çekinik hastalıkların görülme sıklığının artmasının temel nedeni, çekinik genlerin bir araya gelme olasılığının artmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
