"Gülümseyen bahçe" ifadesindeki söz sanatı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Benzeyen ve kendisine benzetilen birlikte kullanılmıştır
B) Yalnızca benzeyen kullanılmıştır
C) Yalnızca kendisine benzetilen kullanılmıştır
D) Teşhis ve istiare birlikte kullanılmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda "Gülümseyen bahçe" ifadesindeki söz sanatını bulmamız isteniyor. Haydi bu ifadeyi adım adım inceleyelim:
- 1. İfadeyi Anlayalım: "Gülümseyen bahçe" dediğimizde, bir bahçenin gülümsediğini hayal ederiz. Ancak gerçekte bahçeler gülemez, gülümsemek insanlara özgü bir eylemdir.
- 2. Teşhis (Kişileştirme) Sanatı: Bir varlığa, özellikle cansız bir varlığa veya hayvana, insanlara özgü bir özellik ya da davranışın verilmesine "teşhis" (kişileştirme) denir. "Gülümsemek" insanlara ait bir özelliktir ve bu özelliğin "bahçe"ye verilmesiyle teşhis sanatı yapılmıştır. Yani, bahçe kişileştirilmiştir.
- 3. İstiare (Eğretileme) Sanatı: İstiare, bir benzetmenin temel öğelerinden (benzeyen veya kendisine benzetilen) birinin kullanılmamasıyla yapılan söz sanatıdır.
- "Gülümseyen bahçe" ifadesinde:
- Benzeyen: Bahçe (gülümseyen şeye benzetilen)
- Kendisine benzetilen: İnsan (bahçenin benzetildiği şey)
- Burada "kendisine benzetilen" olan "insan" açıkça söylenmemiştir. Sadece insanın bir özelliği olan "gülümseme" eylemi bahçeye aktarılmıştır. Kendisine benzetilenin söylenmeyip, sadece benzeyenin ve benzetme yönünün (gülümseme) kullanılmasıyla istiare sanatı yapılmıştır. Bu tür istiareye genellikle "kapalı istiare" denir.
- 4. Teşhis ve İstiare İlişkisi: Unutmayın ki, teşhis sanatı yapılan her yerde aynı zamanda bir istiare sanatı da vardır. Çünkü cansız bir varlığa insan özelliği yüklerken, o varlığı insana benzetmiş oluruz; ancak bu benzetmede "insan" kelimesini açıkça kullanmayız. Bu da istiarenin tanımına uyar.
- 5. Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Benzeyen ve kendisine benzetilen birlikte kullanılmıştır: Bu durumda tam bir benzetme olurdu. Ancak burada "kendisine benzetilen" (insan) açıkça kullanılmamıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Yalnızca benzeyen kullanılmıştır: Benzeyen (bahçe) kullanılmıştır, ancak kendisine benzetilen (insan) ima yoluyla da olsa vardır. Bu ifade tam doğru değildir.
- C) Yalnızca kendisine benzetilen kullanılmıştır: Kendisine benzetilen (insan) hiç kullanılmamıştır, sadece özelliği (gülümseme) aktarılmıştır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Teşhis ve istiare birlikte kullanılmıştır: Yukarıdaki açıklamalarımızda da gördüğümüz gibi, bahçenin gülümsemesi hem kişileştirme (teşhis) hem de kendisine benzetilenin (insan) söylenmediği bir eğretileme (istiare) örneğidir. Bu seçenek doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.
