Şu dizelerde görülen söz sanatlarından hangisi diğerlerinden farklıdır?
I. "Mor bulutlar örtüyor göklerin yüzünü"
II. "Ağaçlar fısıldaşıyordu rüzgârla"
III. "Yıldızlar kaydı gökyüzünde"
IV. "Güneş bir ateş topu gibi battı"
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden verilen dizelerdeki söz sanatlarını bularak, diğerlerinden farklı olanı tespit etmemiz isteniyor. Söz sanatları, anlatıma güzellik, etkililik ve derinlik katan ifadelerdir. Şimdi her bir dizeyi tek tek inceleyelim:
Bu dizede "göklerin yüzü" ifadesi dikkatimizi çekiyor. Gökyüzünün bir yüzü olamaz, yüz insana ait bir özelliktir. Burada cansız bir varlık olan gökyüzüne insana ait bir özellik (yüz) verilmiştir. Bu söz sanatı kişileştirme (teşhis) olarak adlandırılır.
Burada "ağaçlar fısıldaşıyordu" deniliyor. Fısıldaşmak, insanların yaptığı bir eylemdir. Ağaçlar cansız varlıklar olduğu için fısıldaşamazlar. Cansız varlıklara insana ait bir özellik (fısıldaşmak) verilmiştir. Bu da yine kişileştirme (teşhis) sanatına örnektir.
Bu dizede "yıldızlar kaydı" ifadesi kullanılmıştır. Yıldızların kayması, yani "akan yıldız" ya da "kayan yıldız" dediğimiz meteorların atmosferde yanarak görünmesi olayıdır. Ancak edebi metinlerde "kaymak" eylemi, bazen bir canlının zarif veya hızlı hareketini çağrıştıracak şekilde de kullanılabilir. Bu dizede, yıldızlara bir tür hareket yeteneği ve eylemi atfedilerek, cansız bir varlığa canlılara özgü bir hareketlilik verilmiştir. Bu da kişileştirme (teşhis) olarak kabul edilebilir.
Bu dizede "Güneş bir ateş topu gibi battı" ifadesi geçiyor. Burada güneş, "ateş topu"na benzetilmiştir. Benzetme edatı olan "gibi" kelimesi, bu dizede açıkça bir benzetme yapıldığını gösterir. Bu söz sanatı benzetme (teşbih) olarak adlandırılır.
Şimdi söz sanatlarını özetleyelim:
Gördüğümüz gibi, ilk üç dizede kişileştirme sanatı kullanılırken, dördüncü dizede benzetme sanatı kullanılmıştır. Bu durumda diğerlerinden farklı olan dördüncü dizedir.
Cevap D seçeneğidir.
