Gayrimüslimlerin askerlik yapması Islahat Fermanı Test 2

Islahat Fermanı'nın askerlikle ilgili hükümleri, aşağıdaki Osmanlı modernleşme belgelerinden hangisinin devamı niteliğindedir?

A) Sened-i İttifak
B) Tanzimat Fermanı
C) Kanun-ı Esasi
D) Teşkilat-ı Esasiye

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme sürecindeki önemli belgelerden biri olan Islahat Fermanı'nın askerlikle ilgili hükümlerinin, hangi önceki belgenin devamı niteliğinde olduğunu bulmamız isteniyor. Hadi adım adım inceleyelim:

• Islahat Fermanı (1856) ve Askerlik:

  Islahat Fermanı, Kırım Savaşı sonrası Avrupa devletlerinin de baskısıyla ilan edilmiş, özellikle gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmeyi ve Müslümanlarla eşit hale getirmeyi amaçlayan bir belgedir. Askerlik konusunda getirdiği en önemli yeniliklerden biri, gayrimüslimlerin de askerlik yapabilmesine olanak sağlamasıydı. Ancak aynı zamanda, gayrimüslimlerin isterlerse askerlik yerine "bedel-i askerlik" adı verilen bir vergi ödeyerek askerlikten muaf olabilmelerini de düzenlemiştir. Bu, askerliğin tüm tebaa için bir görev haline getirilmesi yolunda atılmış önemli bir adımdır.

• Seçenekleri Değerlendirelim:
  • A) Sened-i İttifak (1808): Bu belge, II. Mahmut döneminde ayanlar (yerel güç sahipleri) ile merkezi hükümet arasında imzalanmış bir sözleşmedir. Amacı, ayanların gücünü tanımak ve devlete bağlılıklarını sağlamaktı. Askerlik veya tebaanın eşitliği gibi konularla doğrudan bir ilgisi yoktur.
  • B) Tanzimat Fermanı (1839): Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen Tanzimat Fermanı, Osmanlı modernleşmesinin en temel belgelerinden biridir. Bu ferman, tüm Osmanlı tebaasının (Müslüman, gayrimüslim ayrımı yapmaksızın) can, mal ve namus güvenliğinin devlet güvencesi altında olduğunu, herkesin kanun önünde eşit olduğunu ve vergi ile askerlik yükümlülüğünün adil bir şekilde düzenleneceğini ilan etmiştir. Özellikle askerlik konusunda, "askerlik işinin tanzimi" ve "askerliğin bütün tebaaya şamil olması" ilkesini getirmiştir. Yani, askerliğin sadece Müslümanlara özgü bir görev olmaktan çıkarılıp tüm tebaayı kapsayacak şekilde düzenleneceğinin ilk sinyali bu fermanla verilmiştir.
  • C) Kanun-ı Esasi (1876): Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasasıdır. Meşrutiyet yönetimine geçişi sağlamış, parlamento ve temel hakları düzenlemiştir. Askerlik hizmetiyle ilgili genel hükümler içerse de, askerliğin tüm tebaaya yayılması veya gayrimüslimlerin askerlik durumu gibi temel prensipleri ilk kez ortaya koyan belge değildir; daha çok mevcut durumu anayasal çerçeveye oturtmuştur.
  • D) Teşkilat-ı Esasiye (1921): Bu belge, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen ilk anayasadır ve Milli Mücadele dönemine aittir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönem modernleşme çabalarıyla doğrudan ilgili değildir.
• Islahat Fermanı ve Tanzimat Fermanı Arasındaki Bağlantı:

  Tanzimat Fermanı, askerliğin tüm tebaaya yayılması ve düzenlenmesi gerektiği ilkesini ortaya koymuştur. Ancak bu ilkenin detayları ve gayrimüslimlerin askerlik durumu netleştirilmemiştir. Islahat Fermanı ise, Tanzimat Fermanı'nın bu ilkesini somutlaştırarak gayrimüslimlerin de askerlik yapabileceğini veya bedel ödeyerek muaf olabileceğini düzenlemiştir. Dolayısıyla, Islahat Fermanı'nın askerlikle ilgili hükümleri, Tanzimat Fermanı'nda ortaya konan "askerliğin tüm tebaaya şamil olması" ilkesinin bir devamı ve uygulaması niteliğindedir.

Bu açıklamalar ışığında, Islahat Fermanı'nın askerlikle ilgili hükümlerinin, Tanzimat Fermanı'nda ortaya konan genel ilkelerin bir devamı niteliğinde olduğu açıktır.

Cevap B seçeneğidir.