Fransız İhtilali'nin yaydığı "insan hakları" düşüncesi, Mustafa Kemal'in aşağıdaki hangi uygulamasında kendini göstermiştir?
A) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması
B) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi
C) Aşar vergisinin kaldırılması
D) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözebilmek için öncelikle Fransız İhtilali'nin yaydığı "insan hakları" düşüncesinin temelinde yatan ilkeleri anlamamız gerekiyor. Fransız İhtilali, özellikle "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi" ile tüm insanların doğuştan özgür ve eşit olduğu, siyasi haklara sahip olması gerektiği, egemenliğin millete ait olduğu gibi evrensel değerleri dünyaya yaymıştır. Bu düşünce, bireylerin özgürlüklerini, eşitliğini ve siyasi katılım haklarını vurgular.
- A) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması: Bu kanun, Türk karasularında ve limanlarında gemi işletme hakkının Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere ait olmasını sağlamıştır. Amacı, ulusal egemenliği ve ekonomik bağımsızlığı pekiştirmektir. Bu, bir devletin kendi toprakları üzerindeki hakkını kullanmasıyla ilgili olup, doğrudan bireylerin evrensel insan haklarının genişletilmesiyle ilgili değildir.
- B) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi: Bu uygulama, kadınların siyasi hayata eşit bir şekilde katılımını sağlamıştır. Fransız İhtilali'nin yaydığı "eşitlik" ve "siyasi haklara sahip olma" düşüncesi, cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm bireylerin bu haklara sahip olması gerektiğini savunur. Mustafa Kemal Atatürk'ün bu adımı, kadınları siyasi haklardan mahrum bırakan eski anlayışı yıkarak, insan hakları evrensel ilkeleri doğrultusunda kadınlara tam vatandaşlık haklarını tanımıştır. Bu, "insan hakları" düşüncesinin en somut ve doğrudan yansımalarından biridir.
- C) Aşar vergisinin kaldırılması: Aşar vergisi, çiftçilerden alınan bir tür ürün vergisiydi ve Osmanlı döneminden kalma ağır bir yük oluşturuyordu. Bu verginin kaldırılması, çiftçilerin ekonomik refahını artırmaya yönelik önemli bir adımdır. Sosyal adalet ve ekonomik rahatlama sağlasa da, doğrudan bireylerin temel siyasi veya medeni haklarının genişletilmesiyle ilgili değildir. Daha çok ekonomik bir reformdur.
- D) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması: Türk Tarih Kurumu, Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak, ulusal kimliği güçlendirmek ve tarih bilincini geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Bu, kültürel ve milli kimlik inşasıyla ilgili bir adımdır. İnsan haklarının bireysel özgürlükler, eşitlik ve siyasi katılım boyutlarıyla doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Mustafa Kemal Atatürk'ün kadınlara seçme ve seçilme hakkı vermesi, Fransız İhtilali'nin temelini oluşturan "eşitlik" ve "siyasi haklara katılım" gibi evrensel insan hakları düşüncesinin en belirgin yansımasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
