Doğu yönünde 10 m/s hızla hareket eden bir araç ile batı yönünde 10 m/s hızla hareket eden bir araç için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Vektörel büyüklükleri aynıdır
B) Yönleri aynıdır
C) Doğrultuları aynıdır
D) Büyüklükleri farklıdır
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için hız, sürat, yön ve doğrultu kavramlarını iyi anlamamız gerekiyor. Gelin, adım adım inceleyelim:
- Hız ve Sürat Kavramları:
- Sürat (Büyüklük): Bir cismin birim zamanda aldığı yol miktarıdır. Sadece sayısal bir değeri (büyüklüğü) vardır ve yönü yoktur. Örneğin, $10 \text{ m/s}$.
- Hız (Vektörel Büyüklük): Bir cismin birim zamanda yaptığı yer değiştirme miktarıdır. Hem sayısal bir değeri (büyüklüğü) hem de bir yönü vardır. Örneğin, Doğu yönünde $10 \text{ m/s}$.
- Yön ve Doğrultu Kavramları:
- Yön: Bir hareketin veya kuvvetin belirli bir tarafını ifade eder (örneğin, Doğu, Batı, Kuzey, Güney). Doğu ve Batı zıt yönlerdir.
- Doğrultu: Bir hareketin veya kuvvetin üzerinde gerçekleştiği çizgiyi veya ekseni ifade eder. Bir doğrultunun iki zıt yönü vardır. Örneğin, Doğu-Batı doğrultusu, hem Doğu hem de Batı yönlerini içerir. Kuzey-Güney doğrultusu da hem Kuzey hem de Güney yönlerini içerir.
- Şimdi sorudaki araçları inceleyelim:
- Birinci Araç: Doğu yönünde $10 \text{ m/s}$ hızla hareket ediyor.
Büyüklüğü (sürati): $10 \text{ m/s}$
Yönü: Doğu
Doğrultusu: Doğu-Batı doğrultusu
- İkinci Araç: Batı yönünde $10 \text{ m/s}$ hızla hareket ediyor.
Büyüklüğü (sürati): $10 \text{ m/s}$
Yönü: Batı
Doğrultusu: Doğu-Batı doğrultusu
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Vektörel büyüklükleri aynıdır: Vektörel büyüklük (hız), hem büyüklük hem de yön içerir. Araçların hızlarının büyüklükleri ($10 \text{ m/s}$) aynı olsa da, yönleri (Doğu ve Batı) farklı olduğu için hız vektörleri aynı değildir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Yönleri aynıdır: Birinci araç Doğu yönünde, ikinci araç Batı yönünde hareket etmektedir. Yönleri farklıdır. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Doğrultuları aynıdır: Her iki araç da Doğu-Batı ekseni üzerinde hareket etmektedir. Birisi Doğu'ya, diğeri Batı'ya gitse de, ikisi de aynı Doğu-Batı doğrultusu üzerindedir. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) Büyüklükleri farklıdır: Her iki aracın da hızının büyüklüğü (sürati) $10 \text{ m/s}$'dir. Yani büyüklükleri aynıdır, farklı değildir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu analizlere göre, her iki aracın da aynı Doğu-Batı doğrultusu üzerinde hareket ettiğini görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
