Bir kimya öğretmeni tahta üzerine ametallerin aktiflik sırasını şu şekilde yazmıştır:
F > O > Cl > Br > I > S
Bu sıralamaya göre aşağıdaki tepkimelerden hangisi kendiliğinden gerçekleşmez?
A) 2NaI + Br₂ → 2NaBr + I₂
B) 2NaBr + Cl₂ → 2NaCl + Br₂
C) 2NaF + Cl₂ → 2NaCl + F₂
D) 2Na₂S + 3O₂ → 2Na₂SO₃
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ametallerin aktiflik sırasını kullanarak hangi tepkimenin kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini bulmamız isteniyor. Ametallerin aktiflik sırası, bir ametalin başka bir ametali bileşiğinden çıkarabilme yeteneğini gösterir. Daha aktif olan ametal, daha az aktif olan ametali bileşiğinden çıkarabilir (yer değiştirebilir).
- Verilen Aktiflik Sırası: $F > O > Cl > Br > I > S$
- Bu sıralama bize, listede soldan sağa doğru ametallerin aktifliğinin azaldığını gösterir. Yani, Flor (F) en aktif, Kükürt (S) ise en az aktiftir.
- Bir tepkimenin kendiliğinden gerçekleşmesi için, tepkimeye giren element halindeki ametalin, bileşikteki ametalden daha aktif olması gerekir. Yani, element halindeki ametal, bileşikteki ametalin yerini alabilmelidir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) $2NaI + Br_2 \rightarrow 2NaBr + I_2$
- Bu tepkimede, element halindeki Brom ($Br_2$) ile Sodyum İyodür ($NaI$) bileşiğindeki İyot ($I^-$) karşılaştırılıyor.
- Aktiflik sırasına göre: $Br > I$. Yani Brom, İyot'tan daha aktiftir.
- Daha aktif olan Brom, daha az aktif olan İyot'u bileşiğinden çıkarabilir. Bu tepkime kendiliğinden gerçekleşir.
- B) $2NaBr + Cl_2 \rightarrow 2NaCl + Br_2$
- Bu tepkimede, element halindeki Klor ($Cl_2$) ile Sodyum Bromür ($NaBr$) bileşiğindeki Brom ($Br^-$) karşılaştırılıyor.
- Aktiflik sırasına göre: $Cl > Br$. Yani Klor, Brom'dan daha aktiftir.
- Daha aktif olan Klor, daha az aktif olan Brom'u bileşiğinden çıkarabilir. Bu tepkime kendiliğinden gerçekleşir.
- C) $2NaF + Cl_2 \rightarrow 2NaCl + F_2$
- Bu tepkimede, element halindeki Klor ($Cl_2$) ile Sodyum Florür ($NaF$) bileşiğindeki Flor ($F^-$) karşılaştırılıyor.
- Aktiflik sırasına göre: $F > Cl$. Yani Flor, Klor'dan daha aktiftir.
- Element halindeki Klor, bileşikteki Flor'dan daha az aktiftir. Daha az aktif olan Klor, daha aktif olan Flor'u bileşiğinden çıkaramaz. Bu tepkime kendiliğinden gerçekleşmez.
- D) $2Na_2S + 3O_2 \rightarrow 2Na_2SO_3$
- Bu tepkimede, element halindeki Oksijen ($O_2$) ile Sodyum Sülfür ($Na_2S$) bileşiğindeki Kükürt ($S^{2-}$) karşılaştırılıyor.
- Aktiflik sırasına göre: $O > S$. Yani Oksijen, Kükürt'ten daha aktiftir.
- Daha aktif olan Oksijen, daha az aktif olan Kükürt'ü oksitleyerek ($S^{2-}$ iyonunu $SO_3^{2-}$ iyonuna dönüştürerek) bileşik oluşturabilir. Bu bir yer değiştirme tepkimesinden ziyade bir redoks tepkimesidir ancak aktiflik sırası burada da oksitleyici gücü gösterir. Oksijen, Kükürt'ten daha güçlü bir oksitleyicidir. Bu tepkime kendiliğinden gerçekleşir.
Sonuç olarak, Klor'un Flor'dan daha az aktif olması nedeniyle C seçeneğindeki tepkime kendiliğinden gerçekleşmez.
Cevap C seçeneğidir.
