\( \vec{F_1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} \) ve \( \vec{F_2} = -4\hat{i} + \hat{j} \) kuvvetleri aynı noktaya etki etmektedir. Bileşke kuvvet vektörünün birim vektör cinsinden ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( \frac{-\hat{i} + 2\hat{j}}{\sqrt{5}} \)Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, aynı noktaya etki eden iki kuvvet vektörü verilmiş ve bizden bu kuvvetlerin bileşkesinin birim vektör cinsinden ifadesi isteniyor. Adım adım ilerleyerek bu soruyu kolayca çözebiliriz.
Aynı noktaya etki eden kuvvetlerin bileşkesi, bu kuvvet vektörlerinin toplanmasıyla bulunur. Vektörleri toplarken, $\hat{i}$ bileşenlerini kendi aralarında, $\hat{j}$ bileşenlerini ise kendi aralarında toplarız.
Verilen kuvvet vektörleri:
Bileşke kuvvet vektörü $ \vec{R} $ olsun:
$ \vec{R} = \vec{F_1} + \vec{F_2} $
$ \vec{R} = (2\hat{i} + 3\hat{j}) + (-4\hat{i} + \hat{j}) $
$ \vec{R} = (2 - 4)\hat{i} + (3 + 1)\hat{j} $
$ \vec{R} = -2\hat{i} + 4\hat{j} $
Bileşke kuvvet vektörümüzü bulduk: $ \vec{R} = -2\hat{i} + 4\hat{j} $.
Bir vektörün büyüklüğü (şiddeti), Pisagor teoremi kullanılarak bulunur. Eğer bir vektör $ \vec{A} = A_x\hat{i} + A_y\hat{j} $ şeklinde ise, büyüklüğü $ |\vec{A}| = \sqrt{A_x^2 + A_y^2} $ formülüyle hesaplanır.
Bizim bileşke vektörümüz $ \vec{R} = -2\hat{i} + 4\hat{j} $ olduğuna göre, $ R_x = -2 $ ve $ R_y = 4 $ değerlerini yerine koyalım:
$ |\vec{R}| = \sqrt{(-2)^2 + (4)^2} $
$ |\vec{R}| = \sqrt{4 + 16} $
$ |\vec{R}| = \sqrt{20} $
Bileşke kuvvet vektörünün büyüklüğü $ \sqrt{20} $ birimdir.
Bir vektörün birim vektörü, o vektörün kendisinin, büyüklüğüne bölünmesiyle elde edilir. Birim vektör, vektörün yönünü gösterir ve büyüklüğü 1'dir. Formülü şöyledir:
$ \hat{u}_R = \frac{\vec{R}}{|\vec{R}|} $
Şimdi bulduğumuz $ \vec{R} $ ve $ |\vec{R}| $ değerlerini yerine yazalım:
$ \hat{u}_R = \frac{-2\hat{i} + 4\hat{j}}{\sqrt{20}} $
Bu ifade, bileşke kuvvet vektörünün birim vektörüdür.
Bulduğumuz birim vektör ifadesini seçeneklerle karşılaştıralım:
Gördüğümüz gibi, bulduğumuz $ \frac{-2\hat{i} + 4\hat{j}}{\sqrt{20}} $ ifadesi B seçeneği ile tamamen aynıdır.
Cevap B seçeneğidir.