Işık şiddeti temel bir niceliktir ve birimi candela'dır. Buna göre aşağıdaki ölçümlerden hangisi yalnızca temel niceliklerden oluşmaktadır?
A) Kütle, hacim, zaman
B) Kütle, sıcaklık, ışık şiddeti
C) Hız, kuvvet, enerji
D) Alan, basınç, güç
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fizik bilimindeki temel ve türetilmiş nicelikler kavramlarını anlamamız gerekiyor. Fizikteki nicelikler, ölçülebilen büyüklüklerdir ve iki ana kategoriye ayrılırlar:
- Temel Nicelikler: Başka hiçbir niceliğe bağlı olmayan, kendi başına tanımlanabilen ve uluslararası kabul görmüş birimlere sahip olan niceliklerdir. SI (Uluslararası Birim Sistemi) tarafından belirlenmiş 7 temel nicelik vardır.
- Türetilmiş Nicelikler: Temel niceliklerin bir araya gelmesiyle (çarpma, bölme gibi matematiksel işlemlerle) elde edilen niceliklerdir.
Şimdi, SI sistemindeki 7 temel niceliği ve birimlerini hatırlayalım:
- Kütle (birimi: kilogram, kg)
- Uzunluk (birimi: metre, m)
- Zaman (birimi: saniye, s)
- Sıcaklık (birimi: kelvin, K)
- Akım şiddeti (birimi: amper, A)
- Madde miktarı (birimi: mol, mol)
- Işık şiddeti (birimi: candela, cd) - Soruda da belirtildiği gibi!
Bu bilgiler ışığında, seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kütle, hacim, zaman
- Kütle: Temel bir niceliktir.
- Hacim: Uzunluk x Uzunluk x Uzunluk şeklinde ifade edildiği için (örneğin $m^3$), türetilmiş bir niceliktir.
- Zaman: Temel bir niceliktir.
- Bu seçenekte tüm nicelikler temel değildir.
- B) Kütle, sıcaklık, ışık şiddeti
- Kütle: Temel bir niceliktir.
- Sıcaklık: Temel bir niceliktir.
- Işık şiddeti: Temel bir niceliktir (soruda da belirtilmiştir).
- Bu seçenekteki tüm nicelikler temeldir.
- C) Hız, kuvvet, enerji
- Hız: Uzunluk / Zaman şeklinde ifade edildiği için (örneğin $m/s$), türetilmiş bir niceliktir.
- Kuvvet: Kütle x İvme şeklinde ifade edildiği için (İvme de Uzunluk / Zaman$^2$ olduğundan), türetilmiş bir niceliktir.
- Enerji: Kuvvet x Yol şeklinde ifade edildiği için, türetilmiş bir niceliktir.
- Bu seçenekteki tüm nicelikler türetilmiştir.
- D) Alan, basınç, güç
- Alan: Uzunluk x Uzunluk şeklinde ifade edildiği için (örneğin $m^2$), türetilmiş bir niceliktir.
- Basınç: Kuvvet / Alan şeklinde ifade edildiği için, türetilmiş bir niceliktir.
- Güç: İş / Zaman şeklinde ifade edildiği için (İş de bir enerji türüdür), türetilmiş bir niceliktir.
- Bu seçenekteki tüm nicelikler türetilmiştir.
Yukarıdaki analizlerimize göre, yalnızca B seçeneğindeki tüm nicelikler (Kütle, Sıcaklık, Işık şiddeti) temel niceliklerdir.
Cevap B seçeneğidir.
