Hidrolik bir sistemde, küçük pistona uygulanan kuvvet 10 katına çıkarıldığında ve büyük pistonun yüzey alanı 5 katına çıkarıldığında, büyük pistondaki kuvvet nasıl değişir?
A) 2 katına çıkarMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için hidrolik sistemlerin temel prensibi olan Pascal Prensibi'ni kullanacağız. Adım adım ilerleyelim:
Hidrolik sistemlerde, kapalı bir sıvıya uygulanan basınç, sıvının her noktasına ve kabın çeperlerine aynen ve eşit büyüklükte iletilir. Bu, küçük bir kuvvetle büyük bir kuvvet elde etmemizi sağlar.
Bu prensibe göre, küçük pistondaki basınç ($P_1$) ile büyük pistondaki basınç ($P_2$) birbirine eşittir:
$P_1 = P_2$
Basınç ($P$), bir yüzeye dik olarak uygulanan kuvvetin ($F$) o yüzeyin alanına ($A$) bölünmesiyle bulunur:
$P = F / A$
Yukarıdaki iki prensibi birleştirirsek, hidrolik sistemdeki başlangıç durumunu şu şekilde ifade edebiliriz:
$F_1 / A_1 = F_2 / A_2$
Burada:
Büyük pistondaki başlangıç kuvvetini ($F_2$) yalnız bırakırsak:
$F_2 = F_1 \times (A_2 / A_1)$
Soruda verilen değişiklikleri yeni kuvvet ve alan değerleri olarak tanımlayalım:
Değişiklikler uygulandıktan sonra da Pascal Prensibi geçerli olacaktır. Bu durumda, büyük pistondaki yeni kuvveti ($F_2'$) bulmak için denklemi yeniden yazalım:
$F_1' / A_1 = F_2' / A_2'$
Şimdi $F_2'$ değerini yalnız bırakalım:
$F_2' = F_1' \times (A_2' / A_1)$
Adım 4'teki yeni değerleri bu denkleme yerleştirelim:
$F_2' = (10 \times F_1) \times ((5 \times A_2) / A_1)$
Denklemi düzenleyelim:
$F_2' = 10 \times 5 \times (F_1 \times A_2 / A_1)$
$F_2' = 50 \times (F_1 \times A_2 / A_1)$
Adım 3'te bulduğumuz başlangıçtaki büyük piston kuvveti $F_2 = F_1 \times (A_2 / A_1)$ idi.
Adım 5'te bulduğumuz yeni büyük piston kuvveti ise $F_2' = 50 \times (F_1 \times A_2 / A_1)$ oldu.
Bu durumda, yeni kuvvet başlangıçtaki kuvvetin 50 katı olmuştur.
Cevap D seçeneğidir.