CaCO₃(k) + 2HCl(aq) → CaCl₂(aq) + CO₂(g) + H₂O(l) tepkimesi için net iyon denklemi yazılırken hangi maddeler iyonik formda yazılmaz?
A) Sadece CaCO₃
B) Sadece CO₂ ve H₂O
C) CaCO₃, CO₂ ve H₂O
D) Tüm maddeler iyonik formda yazılır
Net iyon denklemleri, bir kimyasal tepkimede gerçekten değişime uğrayan iyonları ve molekülleri gösteren denklemlerdir. Bu denklemleri yazarken, bazı maddeler iyonik formda (yani iyonlarına ayrışmış halde) yazılırken, bazıları moleküler formda (yani bileşik halinde) kalır.
Hangi maddelerin iyonik formda yazılıp yazılmayacağını belirlemek için aşağıdaki kuralları göz önünde bulundururuz:
- Kuvvetli elektrolitler (suda çözünen kuvvetli asitler, kuvvetli bazlar ve suda çözünen iyonik bileşikler) iyonik formda yazılırlar çünkü suda tamamen iyonlarına ayrışırlar.
- Zayıf elektrolitler (zayıf asitler, zayıf bazlar) ve elektrolit olmayan maddeler (gazlar, saf sıvılar, katılar ve suda çözünmeyen iyonik bileşikler) moleküler formda yazılırlar çünkü suda ya çok az iyonlaşırlar ya da hiç iyonlaşmazlar.
Şimdi verilen tepkimeyi inceleyelim: $CaCO_3(k) + 2HCl(aq) \rightarrow CaCl_2(aq) + CO_2(g) + H_2O(l)$
- $CaCO_3(k)$ (Kalsiyum karbonat): Bu madde katı haldedir (k). Katı haldeki iyonik bileşikler, özellikle suda çözünmeyenler, iyonlarına ayrışmazlar. Bu nedenle $CaCO_3$ iyonik formda yazılmaz, moleküler formda kalır.
- $HCl(aq)$ (Hidroklorik asit): Bu madde sulu çözeltide (aq) bulunan kuvvetli bir asittir. Kuvvetli asitler suda tamamen iyonlaşır. Bu nedenle $HCl$, $H^+(aq)$ ve $Cl^-(aq)$ şeklinde iyonik formda yazılır.
- $CaCl_2(aq)$ (Kalsiyum klorür): Bu madde sulu çözeltide (aq) bulunan, suda çözünen bir iyonik bileşiktir. Suda çözünen iyonik bileşikler tamamen iyonlaşır. Bu nedenle $CaCl_2$, $Ca^{2+}(aq)$ ve $2Cl^-(aq)$ şeklinde iyonik formda yazılır.
- $CO_2(g)$ (Karbondioksit): Bu madde gaz halindedir (g). Gaz halindeki maddeler iyonlarına ayrışmazlar. Bu nedenle $CO_2$ iyonik formda yazılmaz, moleküler formda kalır.
- $H_2O(l)$ (Su): Bu madde saf sıvı haldedir (l). Saf sıvılar (su gibi) iyonlarına ayrışmazlar (çok az iyonlaşma olsa da net iyon denklemlerinde moleküler formda kabul edilir). Bu nedenle $H_2O$ iyonik formda yazılmaz, moleküler formda kalır.
Yukarıdaki analize göre, net iyon denklemi yazılırken iyonik formda yazılmayan maddeler $CaCO_3$, $CO_2$ ve $H_2O$'dur.
Cevap C seçeneğidir.
