Bir araştırma sorusunun "uygulanabilir" olması için aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?
A) Zaman ve kaynak sınırlamalarına uygun olması
B) Araştırmacının yetenekleri dahilinde olması
C) Etik kurallara uygun olması
D) Mutlaka laboratuvar ortamında test edilebilmesi
Bir araştırma sorusunun "uygulanabilir" (feasible) olması, o sorunun mevcut imkanlar ve koşullar altında gerçekçi bir şekilde araştırılıp cevaplanabilir olması anlamına gelir. Başka bir deyişle, araştırmayı yapabilmek için gerekli tüm şartların yerine getirilebilir olmasıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Zaman ve kaynak sınırlamalarına uygun olması: Bir araştırmanın yapılabilmesi için belirli bir süreye ve maddi/insani kaynaklara ihtiyaç vardır. Eğer araştırma sorusu, mevcut zaman ve kaynakları aşan bir kapsamdaysa, uygulanabilir değildir. Örneğin, çok kısıtlı bir bütçeyle tüm ülkeyi kapsayan bir anket yapmak uygulanabilir olmaz. Bu nedenle, bu madde gereklidir.
- B) Araştırmacının yetenekleri dahilinde olması: Araştırmayı yapacak kişinin veya ekibin, o araştırmayı yürütebilecek bilgi, beceri ve deneyime sahip olması gerekir. Eğer araştırma, araştırmacının uzmanlık alanının veya yeteneklerinin dışındaysa, başarılı bir şekilde tamamlanması zordur. Bu nedenle, bu madde gereklidir.
- C) Etik kurallara uygun olması: Her türlü bilimsel araştırma, insan haklarına, hayvan refahına ve genel ahlaki değerlere uygun olmak zorundadır. Eğer bir araştırma sorusu, etik ihlaller gerektiriyorsa veya potansiyel olarak zararlı sonuçlar doğuracaksa, uygulanabilir kabul edilemez ve yapılmamalıdır. Bu nedenle, bu madde gereklidir.
- D) Mutlaka laboratuvar ortamında test edilebilmesi: Bilimsel araştırmaların hepsi laboratuvar ortamında yapılmak zorunda değildir. Sosyal bilimler (sosyoloji, psikoloji, eğitim bilimleri), tarih, edebiyat, felsefe gibi birçok alandaki araştırmalar genellikle saha çalışmaları, anketler, mülakatlar, gözlemler, arşiv taramaları veya teorik analizler yoluyla gerçekleştirilir. Bir araştırma sorusunun uygulanabilir olması için laboratuvar ortamı bir ön koşul değildir; önemli olan, sorunun uygun bir metodoloji ile incelenebilir olmasıdır. Bu nedenle, bu madde gerekli değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, bir araştırma sorusunun uygulanabilir olması için mutlaka laboratuvar ortamında test edilebilmesi şartı aranmaz. Diğer seçenekler ise uygulanabilirlik için temel gerekliliklerdir.
Cevap D seçeneğidir.
