1789 Fransız İhtilali bir olay iken, bu ihtilalin sonucunda dünyaya yayılan "eşitlik, özgürlük, adalet" gibi fikirlerin toplumları etkilemesi bir olgudur.
Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi bir olgu örneğidir?
A) Bastille Hapishanesi'nin basılması
B) İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi'nin yayınlanması
C) Milliyetçilik fikrinin Osmanlı İmparatorluğu'nu etkilemesi
D) Kral XVI. Louis'nin idam edilmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için öncelikle "olay" ve "olgu" kavramları arasındaki farkı çok iyi anlamamız gerekiyor. Soruda bu fark zaten çok güzel açıklanmış, biz de bu açıklamayı temel alarak seçenekleri değerlendirelim:
- Olay: Belirli bir zamanda ve yerde meydana gelen, başlangıcı ve bitişi belli, somut, tek seferlik ve tekrarlanamaz nitelikteki durumlardır. Örneğin, bir savaşın başlaması, bir bildirinin yayınlanması, bir kişinin idam edilmesi gibi.
- Olgu: Bir olayın sonucunda ortaya çıkan, daha genel, soyut, sürekli, tekrarlanabilir ve uzun süreli etkileri olan durumlardır. Bir fikrin yayılması, bir toplumun değişmesi, ekonomik bir eğilimin ortaya çıkması gibi.
Şimdi seçenekleri bu tanımlar ışığında inceleyelim:
- A) Bastille Hapishanesi'nin basılması: Bu, Fransız İhtilali sırasında belirli bir gün ve saatte gerçekleşmiş, başlangıcı ve bitişi belli, somut bir eylemdir. Dolayısıyla bu bir olaydır.
- B) İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi'nin yayınlanması: Bu da belirli bir tarihte gerçekleşmiş, somut bir belgenin ilan edilme eylemidir. Bu da bir olaydır.
- C) Milliyetçilik fikrinin Osmanlı İmparatorluğu'nu etkilemesi: Milliyetçilik fikri, Fransız İhtilali'nin bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve zamanla Osmanlı İmparatorluğu'nun farklı milletlerini derinden etkileyerek imparatorluğun yapısında büyük değişimlere yol açmıştır. Bu etki, belirli bir anda başlayıp biten somut bir eylem değil, uzun bir sürece yayılan, soyut bir fikrin toplum üzerindeki genel ve sürekli etkisidir. Bu tanım, tam olarak bir olguyu ifade eder.
- D) Kral XVI. Louis'nin idam edilmesi: Bu da belirli bir tarihte gerçekleşmiş, somut bir eylemdir. Bu da bir olaydır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Milliyetçilik fikrinin Osmanlı İmparatorluğu'nu etkilemesi, bir olayın (Fransız İhtilali) sonucunda ortaya çıkan, uzun süreli ve genel bir etkiyi ifade ettiği için bir olgu örneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
