Kıyı biriktirme şekilleri, dalgalar ve akıntılar tarafından taşınan malzemelerin (kum, çakıl, mil vb.) kıyı bölgelerinde birikmesiyle oluşan yer şekilleridir. Plajlar, kumullar, lagünler (deniz kulağı), tombololar ve kıyı okları bu tür şekillere örnektir. Bu şekillerin oluşabilmesi için genellikle şu koşullar gereklidir:
- Kıyı gerisinde geniş düzlüklerin bulunması
- Akarsuların bol miktarda alüvyon taşıması
- Kıyı sularının sığ olması
- Dalga enerjisinin birikime izin verecek kadar düşük olması
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Enine kıyılar: Bu kıyı tipinde dağlar kıyıya dik uzanır. Bu durum, kıyıda çok sayıda girinti (koy, körfez) ve çıkıntı (yarımada) oluşmasına neden olur. Dağlar arasındaki vadiler, akarsuların taşıdığı alüvyonların birikebileceği geniş düzlükler sunar. Koy ve körfezler, dalga enerjisinin azaldığı ve sığ suların oluştuğu alanlardır. Bu özellikler, kıyı biriktirme şekillerinin oluşumu için oldukça elverişli ortamlar sağlar. Türkiye'deki Ege kıyıları enine kıyılara güzel bir örnektir ve buralarda plajlar, kumullar ve lagünler yaygın olarak görülür.
- B) Boyuna kıyılar: Bu kıyı tipinde dağlar kıyıya paralel uzanır. Kıyı genellikle düz bir çizgi halindedir ve kıyı gerisinde geniş düzlükler bulunmaz. Dağların denize yakın ve paralel uzanması, akarsuların taşıdığı alüvyonların birikmesini zorlaştırır ve kıyı genellikle daha derindir. Bu nedenle biriktirme şekilleri enine kıyılara göre daha az yaygındır. Türkiye'deki Akdeniz ve Karadeniz kıyılarının bazı bölümleri boyuna kıyı özelliklerini gösterir.
- C) Fiyort kıyılar: Buzul aşındırması sonucu oluşan, derin ve dar vadilerin deniz suyuyla dolmasıyla meydana gelen kıyılardır. Kıyılar çok dik ve sular çok derindir. Bu derin ve dik yapı, biriktirme şekillerinin oluşumu için uygun değildir; daha çok aşındırma şekilleri görülür.
- D) Ria kıyılar: Akarsu vadilerinin deniz seviyesinin yükselmesiyle sular altında kalması sonucu oluşan kıyılardır. Kıyılar girintili çıkıntılıdır ancak fiyortlar kadar derin ve dik değildir. Yine de, vadilerin sular altında kalmasıyla oluştuğu için genellikle derin ve aşındırma karakterlidir. Biriktirme şekilleri enine kıyılar kadar yaygın değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, enine kıyılar, coğrafi yapısı itibarıyla kıyı biriktirme şekillerinin oluşumu için en uygun koşulları sunar. Geniş düzlükler, sığ sular ve dalga enerjisinin azaldığı koy ve körfezler, birikimin yaygın olmasını sağlar.
Cevap A seçeneğidir.
