Sanayi bölgesindeki bir nehirde yapılan analizlerde, sudaki ağır metal konsantrasyonu düşük olmasına rağmen, nehirde yaşayan balıklarda ve bu balıklarla beslenen martı populasyonunda yüksek düzeyde ağır metal birikimi tespit edilmiştir.
Bu durum ağır metallerin hangi özelliği ile açıklanır?
A) Sudaki çözünürlüklerinin yüksek olması
B) Biyolojik olarak parçalanabilir olmaları
C) Biyobirikim yapabilmeleri
D) Sadece balıkların vücudunda birikebilmeleri
Soruda verilen durum, sanayi bölgesindeki nehir suyunda ağır metal konsantrasyonunun düşük olmasına rağmen, bu nehirde yaşayan balıklarda ve onlarla beslenen martılarda yüksek düzeyde ağır metal birikimi tespit edildiğini belirtmektedir. Bu durum, ağır metallerin canlı organizmalar içinde zamanla birikme ve besin zinciri boyunca artma özelliğini işaret eder.
Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Sudaki çözünürlüklerinin yüksek olması: Eğer ağır metallerin sudaki çözünürlüğü yüksek olsaydı, nehir suyunda daha yüksek konsantrasyonlarda bulunmaları beklenirdi. Ayrıca, yüksek çözünürlük genellikle canlı dokularda birikimi zorlaştırır, çünkü bu maddeler vücuttan daha kolay atılabilirler. Bu durum, sorudaki gözlemle çelişir.
- B) Biyolojik olarak parçalanabilir olmaları: Biyolojik olarak parçalanabilen maddeler, canlı organizmalar tarafından metabolize edilerek veya doğal süreçlerle daha zararsız bileşenlere ayrılır. Eğer ağır metaller biyolojik olarak parçalanabilir olsaydı, canlı dokularda yüksek düzeyde birikim göstermezlerdi. Bu seçenek de doğru değildir.
- C) Biyobirikim yapabilmeleri: Biyobirikim (bioaccumulation), bir organizmanın çevresinden aldığı bir maddeyi, atılım hızından daha hızlı bir şekilde dokularında biriktirmesi durumudur. Biyobüyütme (biomagnification) ise, bu maddelerin besin zinciri boyunca her bir trofik seviyede konsantrasyonunun artmasıdır. Ağır metaller gibi bazı maddeler, vücutta kolayca parçalanamaz ve atılamazlar. Bu nedenle, balıklar sudan veya yedikleri küçük organizmalardan aldıkları ağır metalleri vücutlarında biriktirirler. Martılar da bu balıkları yediklerinde, balıklardaki birikmiş ağır metalleri kendi vücutlarında daha da yüksek konsantrasyonlarda biriktirirler. Bu durum, nehir suyundaki düşük konsantrasyona rağmen, besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda yüksek birikimi mükemmel bir şekilde açıklar.
- D) Sadece balıkların vücudunda birikebilmeleri: Soruda martı populasyonunda da yüksek düzeyde ağır metal birikimi tespit edildiği açıkça belirtilmiştir. Bu durum, birikimin sadece balıklarla sınırlı olmadığını, besin zinciri boyunca aktarıldığını ve martılar gibi daha üst trofik seviyedeki canlılarda da görüldüğünü gösterir. Dolayısıyla bu seçenek de yanlıştır.
Bu açıklamalar ışığında, nehir suyundaki düşük konsantrasyona rağmen balık ve martılardaki yüksek ağır metal birikimi, ağır metallerin biyobirikim yapabilme özelliği ile açıklanır.
Cevap C seçeneğidir.
