Bir ekosistemdeki besin zinciri: Fitoplankton → Zooplankton → Küçük balık → Yırtıcı balık şeklindedir.
PCB (poliklorlu bifenil) kirliliği olan bu sistemde, PCB konsantrasyonu en yüksek hangi canlıda beklenir?
A) Fitoplankton
B) Zooplankton
C) Küçük balık
D) Yırtıcı balık
Bu soruyu çözmek için "biyobüyütme" (biyomagnifikasyon) adı verilen önemli bir ekolojik kavramı anlamamız gerekiyor. Biyobüyütme, besin zinciri boyunca bazı kirleticilerin (özellikle yağda çözünen ve kolayca parçalanamayan maddelerin) konsantrasyonunun artması durumudur.
- PCB (Poliklorlu Bifenil) Nedir? PCB'ler, endüstriyel kimyasallar olup doğada kolayca parçalanamayan (kalıcı) ve yağ dokusunda biriken (yağda çözünür) kirleticilerdir. Bu özellikleri nedeniyle besin zincirinde yukarı doğru hareket ettikçe canlılarda birikme eğilimindedirler.
- Besin Zinciri ve Enerji Akışı: Bir ekosistemdeki besin zinciri, enerjinin bir canlıdan diğerine aktarılmasını gösterir. Bu zincirde, her bir basamak bir önceki basamaktaki canlıyı tüketir.
- Biyobüyütme Süreci:
- Fitoplankton: Besin zincirinin en alt basamağında yer alan fitoplanktonlar, sudaki PCB'leri doğrudan emerler. Bu seviyede PCB konsantrasyonu nispeten düşüktür.
- Zooplankton: Zooplanktonlar, çok sayıda fitoplankton tüketirler. Fitoplanktonların vücudundaki PCB'ler zooplanktonların vücudunda birikir. Bu nedenle zooplanktondaki PCB konsantrasyonu fitoplanktondan daha yüksek olur.
- Küçük Balık: Küçük balıklar, zooplanktonları yiyerek beslenirler. Bir küçük balık, ömrü boyunca çok sayıda zooplankton tüketir. Bu durum, zooplanktonlardaki birikmiş PCB'lerin küçük balıkların vücudunda daha da yüksek konsantrasyonlara ulaşmasına neden olur.
- Yırtıcı Balık: Besin zincirinin en üst basamağında yer alan yırtıcı balıklar, küçük balıkları avlayarak beslenirler. Bir yırtıcı balık, yaşamı boyunca yüzlerce hatta binlerce küçük balık yiyebilir. Her bir küçük balıktan aldığı PCB'ler, yırtıcı balığın vücudunda birikerek en yüksek konsantrasyona ulaşır.
- Sonuç: Besin zincirinde yukarı doğru çıkıldıkça, her bir canlı bir önceki basamaktaki canlıların vücudunda birikmiş olan kirleticileri de alır. PCB'ler gibi kalıcı ve yağda çözünen kirleticiler, bu süreçte her basamakta daha da yoğunlaşır. Bu nedenle, besin zincirinin en üstündeki canlı olan yırtıcı balıkta PCB konsantrasyonu en yüksek seviyede beklenir.
Cevap D seçeneğidir.
