4. "Annem izin verirse sinemaya gideceğiz." cümlesindeki şart cümlesinin özelliği nedir?
A) Ana cümle başta, şart cümlesi sonda
B) Şart cümlesi başta, ana cümle sonda
C) İki cümle de şart bildiriyor
D) Şart cümlesi yan cümlecik değil
Sevgili öğrenciler, bu soruda birleşik cümle yapılarından olan şart cümlelerinin özelliklerini inceleyeceğiz. Hadi adım adım bu cümleyi çözümleyelim:
- Öncelikle, verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Annem izin verirse sinemaya gideceğiz."
- Bir cümlede bir eylemin gerçekleşmesi başka bir şarta bağlıysa, bu tür cümlelere "şart cümlesi" denir. Şart cümleleri genellikle fiillere eklenen "-se / -sa" ekleriyle kurulur.
- Cümlemizde "izin verirse" kısmında "-se" şart eki bulunmaktadır. Bu kısım, sinemaya gitme eyleminin gerçekleşmesi için gerekli olan şartı bildirmektedir. Dolayısıyla, "Annem izin verirse" kısmı şart cümlesidir.
- Şartın gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak sonuç ise "sinemaya gideceğiz" kısmıdır. Bu kısım da ana cümledir.
- Şimdi bu iki bölümün cümledeki sıralamasına bakalım:
- "Annem izin verirse" (şart cümlesi) cümlenin başında yer alıyor.
- "sinemaya gideceğiz" (ana cümle) ise cümlenin sonunda yer alıyor.
- Bu durumda, cümlenin yapısı "Şart cümlesi başta, ana cümle sonda" şeklindedir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Ana cümle başta, şart cümlesi sonda: Bu seçenekteki sıralama, bizim cümlemizin sıralamasıyla uyuşmuyor.
- B) Şart cümlesi başta, ana cümle sonda: Bu seçenek, yaptığımız analizle tamamen örtüşüyor. "Annem izin verirse" şart cümlesi başta, "sinemaya gideceğiz" ana cümlesi sonda.
- C) İki cümle de şart bildiriyor: Bu yanlış bir ifadedir. Sadece "Annem izin verirse" kısmı şart bildirirken, "sinemaya gideceğiz" kısmı şartın sonucunu bildirmektedir.
- D) Şart cümlesi yan cümlecik değil: Şart cümleleri, ana cümlenin anlamını tamamlayan birer yan cümleciktir. Bu ifade de yanlıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, doğru cevabın B seçeneği olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
