7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-se/-sa" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?
A) Bu problemi çözebilirse gerisini de halleder.
B) Yarın hava güzel olursa yüzmeye gideceğiz.
C) Keşke daha fazla vaktim olsa.
D) Erken bitirirsek sinemaya da gideriz.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "-se/-sa" ekinin cümlelerdeki işlevlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz isteniyor. "-se/-sa" eki Türkçede genellikle iki temel işlevde kullanılır: birincisi bir eylemin gerçekleşmesini başka bir eylemin şartına bağlayan şart kipi olarak, ikincisi ise bir dileği, isteği veya temenniyi ifade eden dilek kipi olarak.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu problemi çözebilirse gerisini de halleder.
- Buradaki "çözebilirse" kelimesindeki "-se" eki, "gerisini halletme" eyleminin "bu problemi çözme" eylemine bağlı bir şart olduğunu belirtir. Yani, "Eğer bu problemi çözerse..." anlamı vardır. Bu bir şart ifadesidir.
- B) Yarın hava güzel olursa yüzmeye gideceğiz.
- "Olursa" kelimesindeki "-sa" eki, "yüzmeye gitme" eyleminin "havanın güzel olması" şartına bağlı olduğunu gösterir. "Eğer hava güzel olursa..." anlamı taşır. Bu da bir şart ifadesidir.
- C) Keşke daha fazla vaktim olsa.
- "Olsa" kelimesindeki "-sa" eki, "keşke" kelimesiyle birlikte kullanılarak bir dileği, bir temenniyi ifade eder. Burada bir eylemin gerçekleşmesi için bir şart sunulmamış, aksine mevcut olmayan bir durumun gerçekleşmesi arzulanmıştır. Bu bir dilek ifadesidir.
- D) Erken bitirirsek sinemaya da gideriz.
- "Bitirirsek" kelimesindeki "-sek" eki, "sinemaya gitme" eyleminin "erken bitirme" şartına bağlı olduğunu belirtir. "Eğer erken bitirirsek..." anlamındadır. Bu da bir şart ifadesidir.
Gördüğümüz gibi A, B ve D seçeneklerinde "-se/-sa" eki bir eylemin gerçekleşmesi için bir şart bildirirken, C seçeneğinde bir dileği, bir isteği ifade etmektedir. Bu nedenle C seçeneğindeki kullanım diğerlerinden farklıdır.
Cevap C seçeneğidir.
