1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "açık" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?
A) Açık pencereden içeri serin bir rüzgâr giriyordu.
B) Bu konuda açık fikirli olmak gerekiyor.
C) Mağazanın kapısı sabaha kadar açık kaldı.
D) Gökyüzü bugün pırıl pırıl açık.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "açık" sözcüğünün hangi cümlede mecaz anlamda kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "gerçek anlam" ve "mecaz anlam" kavramlarını hatırlayalım:
- Gerçek Anlam: Bir sözcüğün akla gelen ilk, temel anlamıdır. Sözlükteki ilk anlamı genellikle gerçek anlamıdır. Örneğin, "kapıyı açmak"taki "açmak" gerçek anlamdır.
- Mecaz Anlam: Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle soyut kavramları ifade etmek için kullanılır ve benzetmelerle, çağrışımlarla oluşur. Örneğin, "konuyu açmak"taki "açmak" mecaz anlamdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve "açık" sözcüğünün hangi anlamda kullanıldığına bakalım:
- A) Açık pencereden içeri serin bir rüzgâr giriyordu. Bu cümlede "açık" sözcüğü, pencerenin kapalı olmaması, aralık bırakılması anlamında kullanılmıştır. Bir pencere fiziksel olarak açılıp kapanabilir. Bu, "açık" kelimesinin temel ve gerçek anlamıdır.
- B) Bu konuda açık fikirli olmak gerekiyor. Bu cümlede "açık fikirli" olmak, yeni düşüncelere, farklı görüşlere kapalı olmamak, önyargısız ve hoşgörülü olmak anlamına gelir. Fikirler fiziksel olarak açılıp kapanamaz. "Açık" kelimesi burada gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir durumu ifade etmek için kullanılmıştır. Bu nedenle, mecaz anlamda kullanılmıştır.
- C) Mağazanın kapısı sabaha kadar açık kaldı. Bu cümlede "açık" sözcüğü, kapının kapalı olmaması, giriş çıkışa izin vermesi anlamında kullanılmıştır. Bir kapı fiziksel olarak açılıp kapanabilir. Bu da "açık" kelimesinin temel ve gerçek anlamıdır.
- D) Gökyüzü bugün pırıl pırıl açık. Bu cümlede "açık" sözcüğü, gökyüzünün bulutsuz, güneşli, görüşün engellenmediği bir durumda olması anlamında kullanılmıştır. Bu da "açık" kelimesinin gerçek anlamıdır (geniş, engelsiz, görünür).
İncelemelerimiz sonucunda, "açık" sözcüğünün gerçek anlamından uzaklaşarak soyut bir kavramı ifade ettiği seçeneğin B seçeneği olduğunu görüyoruz. "Açık fikirli" olmak, bir düşüncenin fiziksel olarak açılması değil, zihinsel bir durumu ifade etmesidir.
Cevap B seçeneğidir.
