Bir geometrik dizide ilk terim 2, ortak çarpan 3'tür. Bu dizinin ilk 5 terim toplamı kaçtır?
A) 242Sevgili öğrenciler, bu soruda bir geometrik dizinin ilk 5 teriminin toplamını bulmamız isteniyor. Geometrik dizilerde terimler ve toplam formülleri belirli kurallara göre ilerler. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
Bir geometrik dizi, her terimin bir önceki terimin sabit bir sayı (ortak çarpan) ile çarpılmasıyla elde edildiği bir sayı dizisidir. Soruda bize verilenler şunlardır:
İlk terim ($a_1$) = $2$
Ortak çarpan ($r$) = $3$
İstenen terim sayısı ($n$) = $5$ (ilk 5 terimin toplamı)
Eğer toplam formülünü hatırlamıyorsak veya doğrulamak istersek, ilk 5 terimi tek tek bulup toplayabiliriz. Bir geometrik dizide $n$. terim $a_n = a_1 \cdot r^{n-1}$ formülüyle bulunur.
$a_1 = 2$
$a_2 = a_1 \cdot r = 2 \cdot 3 = 6$
$a_3 = a_2 \cdot r = 6 \cdot 3 = 18$
$a_4 = a_3 \cdot r = 18 \cdot 3 = 54$
$a_5 = a_4 \cdot r = 54 \cdot 3 = 162$
Şimdi bu terimleri toplayalım:
$S_5 = a_1 + a_2 + a_3 + a_4 + a_5 = 2 + 6 + 18 + 54 + 162$
$S_5 = 8 + 18 + 54 + 162$
$S_5 = 26 + 54 + 162$
$S_5 = 80 + 162$
$S_5 = 242$
Geometrik dizinin ilk $n$ teriminin toplamı ($S_n$) için genel bir formül bulunmaktadır. Bu formül, ortak çarpan $r \neq 1$ olduğunda şu şekildedir:
$S_n = a_1 \cdot \frac{r^n - 1}{r - 1}$
Şimdi verilen değerleri bu formülde yerine yazalım:
$a_1 = 2$, $r = 3$, $n = 5$
$S_5 = 2 \cdot \frac{3^5 - 1}{3 - 1}$
Önce üslü ifadeyi hesaplayalım:
$3^5 = 3 \cdot 3 \cdot 3 \cdot 3 \cdot 3 = 9 \cdot 9 \cdot 3 = 81 \cdot 3 = 243$
Şimdi formülde yerine koyalım:
$S_5 = 2 \cdot \frac{243 - 1}{3 - 1}$
$S_5 = 2 \cdot \frac{242}{2}$
Paydadaki $2$ ile dışarıdaki $2$ sadeleşir:
$S_5 = 242$
Her iki yöntemle de geometrik dizinin ilk 5 teriminin toplamını $242$ olarak bulduk. Bu da doğru cevabın A seçeneği olduğunu gösterir.
Cevap A seçeneğidir.