Hünkar İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına yol açan temel uluslararası gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yunanistan'ın bağımsızlığını ilan etmesi
B) Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyan ederek Osmanlı ordusunu yenmesi
C) Rusya'nın Balkanlarda Panislavist politikalar izlemesi
D) İngiltere'nin Osmanlı toprak bütünlüğünü savunmaktan vazgeçmesi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Hünkar İskelesi Antlaşması, Osmanlı Devleti tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu antlaşmanın imzalanmasına yol açan temel uluslararası gelişmeyi adım adım inceleyelim:
- Hünkar İskelesi Antlaşması'nın Önemi: Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin zayıfladığı bir dönemde, kendi iç sorunlarını çözmekte zorlandığını ve dış yardıma muhtaç kaldığını gösteren önemli bir belgedir. Aynı zamanda Rusya'ya Boğazlar üzerinde önemli ayrıcalıklar tanımıştır.
- Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı: 19. yüzyılın başlarında Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti'ne bağlı bir vali olmasına rağmen, kendi başına hareket eden ve güçlenen bir figürdü. Mora İsyanı'nda Osmanlı'ya yardım etmesi karşılığında kendisine vaat edilen Suriye valiliğinin verilmemesi üzerine isyan etti.
- Osmanlı Ordusunun Yenilgisi: Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır ordusu, Osmanlı ordusunu Kütahya ve Konya gibi önemli muharebelerde üst üste yenilgiye uğrattı. Mısır ordusu hızla Anadolu içlerine ilerleyerek İstanbul'u tehdit etmeye başladı.
- Osmanlı'nın Yardım Arayışı: Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı karşısında çaresiz kalan Osmanlı Devleti, başta İngiltere ve Fransa olmak üzere Avrupalı devletlerden yardım istedi. Ancak bu devletler, kendi çıkarları doğrultusunda doğrudan müdahaleden kaçındılar veya geç kaldılar.
- Rusya'nın Yardımı ve Antlaşma: Osmanlı Devleti'nin zor durumda kalması üzerine, Rusya Osmanlı'ya yardım teklif etti. Rus donanması ve askerleri İstanbul Boğazı'na gelerek Osmanlı'ya destek verdi. Bu durum, İngiltere ve Fransa'yı endişelendirdi. Osmanlı Devleti, bu yardıma karşılık olarak 1833 yılında Rusya ile Hünkar İskelesi Antlaşması'nı imzaladı. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, bir saldırıya uğraması halinde Rusya'dan yardım alacak, Rusya da bir saldırıya uğraması halinde Osmanlı Devleti'nin Boğazları diğer devletlerin savaş gemilerine kapatmasını isteyebilecekti.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Yunanistan'ın bağımsızlığını ilan etmesi: Yunan isyanı ve bağımsızlığı, Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanından önce gerçekleşmiş ve dolaylı etkileri olsa da Hünkar İskelesi Antlaşması'nın doğrudan nedeni değildir.
- C) Rusya'nın Balkanlarda Panislavist politikalar izlemesi: Panislavizm, Rusya'nın Balkanlardaki politikalarının bir parçasıydı ancak Hünkar İskelesi Antlaşması'nın doğrudan imzalanmasına yol açan gelişme, Kavalalı isyanının yarattığı acil durumdu.
- D) İngiltere'nin Osmanlı toprak bütünlüğünü savunmaktan vazgeçmesi: İngiltere, bu dönemde Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü tamamen savunmaktan vazgeçmemişti, ancak Kavalalı isyanı sırasında doğrudan müdahale etmekte tereddüt etmesi, Osmanlı'yı Rusya'ya yöneltmiştir. İngiltere'nin politikası bu antlaşmadan sonra daha da belirginleşecektir.
Görüldüğü üzere, Osmanlı Devleti'nin kendi iç meselesi olan Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı, uluslararası bir krize dönüşmüş ve Osmanlı'yı Rusya ile yakınlaşmaya iterek Hünkar İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına neden olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
