Ahmet: "Tüm insanlar ölümlüdür ve Sokrates bir insandır, o halde Sokrates ölümlüdür."
Bu akıl yürütme için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Geçerli ve tutarlıdır
B) Geçerli ama tutarsızdır
C) Geçersiz ama tutarlıdır
D) Geçersiz ve tutarsızdır
Sevgili öğrenciler, bu tür akıl yürütme soruları, mantık becerilerinizi geliştirmek için harika bir fırsattır. Ahmet'in ifadesini adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, Ahmet'in akıl yürütmesini oluşturan önermeleri ve sonucu belirleyelim:
- Birinci Önerme (Büyük Önerme): "Tüm insanlar ölümlüdür."
- İkinci Önerme (Küçük Önerme): "Sokrates bir insandır."
- Sonuç: "O halde Sokrates ölümlüdür."
- Şimdi bu akıl yürütmenin geçerliliğini değerlendirelim. Bir akıl yürütme, eğer öncülleri doğru kabul edildiğinde sonucun zorunlu olarak doğru olması gerekiyorsa geçerlidir. Yani, öncüller doğruyken sonucun yanlış olması imkansızsa, akıl yürütme geçerlidir.
- Eğer "Tüm insanlar ölümlüdür" doğruysa VE "Sokrates bir insandır" doğruysa, o zaman "Sokrates ölümlüdür" sonucunun yanlış olma ihtimali yoktur. Sonuç, öncüllerden zorunlu olarak çıkmaktadır.
- Bu nedenle, Ahmet'in akıl yürütmesi geçerlidir.
- Sırada tutarlılık değerlendirmesi var. Tutarlılık, birbiriyle çelişmeyen önermeler kümesi anlamına gelir. Bir akıl yürütme, eğer tüm önermeleri (öncüller ve sonuç dahil) aynı anda doğru olabiliyorsa tutarlıdır. Yani, aralarında bir çelişki yoksa tutarlıdır.
- "Tüm insanlar ölümlüdür" önermesi doğrudur.
- "Sokrates bir insandır" önermesi doğrudur.
- "Sokrates ölümlüdür" sonucu da doğrudur.
- Bu üç ifade birbiriyle çelişmemektedir; hepsi aynı anda doğru olabilir.
- Bu nedenle, Ahmet'in akıl yürütmesi tutarlıdır.
- Sonuç olarak, Ahmet'in akıl yürütmesi hem geçerli hem de tutarlıdır. Bu, mantıkta "sağlam" (sound) bir argüman olarak da bilinir, çünkü hem geçerlidir hem de tüm öncülleri gerçektir.
Cevap A seçeneğidir.
