Bu soruda, altı çizili sözcüğün anlam özelliğini bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, cümleyi dikkatlice okuyalım: "Yıllar sonra memleketime döndüğümde, çocukluk anılarım gözümde canlandı."
- Altı çizili sözcük "canlandı" kelimesidir. Bu kelimenin temel (gerçek) anlamı, "canlılık kazanmak, yaşama dönmek, dirilmek" demektir. Örneğin, "Susuz kalan çiçekler yağmurla birlikte canlandı." cümlesinde gerçek anlamda kullanılmıştır.
- Şimdi sorudaki kullanımına bakalım: "çocukluk anılarım gözümde canlandı." Anılar, gerçek anlamda bir canlı gibi dirilemez veya yaşama dönemez. Burada kastedilen, anıların zihinde çok net, canlı ve belirgin bir şekilde yeniden belirmesi, hatırlanmasıdır.
- Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak, yeni bir anlam kazanması ve genellikle soyut bir durumu ifade etmesi durumuna mecaz anlam denir. "Canlanmak" kelimesi, anılar için kullanıldığında, gerçek anlamından sıyrılarak "zihinde belirginleşmek, göz önünde tütmek" gibi soyut bir anlam kazanmıştır.
- Diğer seçenekleri de kısaca değerlendirelim:
- Gerçek anlam: Sözcüğün akla gelen ilk, temel anlamıdır. Cümledeki kullanım bu tanıma uymuyor.
- Terim anlam: Bir bilim, sanat veya meslek dalına özgü özel anlamlardır. "Canlanmak" kelimesi herhangi bir alana özgü bir terim değildir.
- Yan anlam: Bir sözcüğün gerçek anlamıyla bağlantılı olarak zamanla kazandığı yeni anlamlardır. Genellikle gerçek anlamdan tamamen kopmaz, bir benzetme veya ilişki yoluyla oluşur (örneğin, "kapının kolu"ndaki "kol"). Ancak "anılar canlandı" ifadesindeki "canlanmak", gerçek anlamdan çok daha uzaklaşmış, tamamen soyut bir duruma işaret etmektedir. Bu nedenle yan anlamdan ziyade mecaz anlam daha doğru bir ifadedir.
- Bu durumda, "canlandı" kelimesi, anıların zihinde belirginleşmesi anlamında kullanıldığı için mecaz anlam kazanmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
