6. "Dil" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir anlam özelliği taşımaktadır?
A) Türk dili zengin bir tarihe sahiptir.
B) Yemekte kullandığımız dil basacağı kırıldı.
C) Şair, şiirlerinde sade bir dil kullanmıştır.
D) Yabancı dil öğrenmek için kursa yazıldı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "dil" sözcüğünün farklı cümlelerde nasıl farklı anlamlar taşıyabileceğini inceleyeceğiz. Bir kelimenin anlamını bulmak için en önemli ipucumuz, o kelimenin içinde bulunduğu cümlenin tamamıdır. Şimdi her bir seçeneği tek tek ele alalım:
- A) Türk dili zengin bir tarihe sahiptir.
- Bu cümlede "dil" kelimesi, bir milletin veya topluluğun iletişim kurmak için kullandığı kelimeler, kurallar ve seslerden oluşan sistemi, yani lisan anlamında kullanılmıştır. Türkçenin kendisinden bahsedilmektedir.
- B) Yemekte kullandığımız dil basacağı kırıldı.
- Buradaki "dil" kelimesi, "dil basacağı" tamlaması içinde geçmektedir. "Dil basacağı", genellikle yemek yapımında kullanılan, bir şeyi bastırmaya veya şekil vermeye yarayan bir mutfak aletidir. Bu bağlamda "dil", hayvanların ağzında bulunan, tat almaya ve yiyecekleri çevirmeye yarayan organ anlamından türemiş, bir yiyecek türü (sığır dili gibi) veya bir aletin parçası olarak kullanılmıştır. Diğer seçeneklerden farklı olarak, burada bir iletişim sisteminden değil, somut bir nesneden veya yiyecekten bahsedilmektedir.
- C) Şair, şiirlerinde sade bir dil kullanmıştır.
- Bu cümlede "dil", bir yazarın veya konuşmacının kendini ifade etme biçimi, üslup veya anlatım tarzı anlamında kullanılmıştır. Şairin şiirlerinde kullandığı kelimelerin ve cümlelerin basit ve anlaşılır olmasından bahsedilmektedir. Bu anlam da lisanla (iletişim sistemiyle) ilişkilidir.
- D) Yabancı dil öğrenmek için kursa yazıldı.
- Burada "dil" kelimesi, tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, bir milletin veya topluluğun iletişim kurmak için kullandığı lisan anlamında kullanılmıştır. İngilizce, Almanca gibi farklı bir iletişim sistemini öğrenmekten bahsedilmektedir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerinde "dil" kelimesi doğrudan veya dolaylı olarak iletişim sistemi, lisan veya anlatım tarzı ile ilgiliyken, B seçeneğinde "dil" kelimesi somut bir nesne (mutfak aleti) veya yiyecek anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle farklı anlam taşıyan seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.
