Bir metnin üslup özelliklerini belirlerken aşağıdakilerden hangisi doğrudan dikkate alınmaz?
A) Cümlelerin uzunluğu ve yapısı
B) Kelime seçimi ve söz sanatları
C) Anlatıcının bakış açısı
D) Metnin yazıldığı dönemin siyasi olayları
E) Ses ve ritim unsurları
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken metin üslubunu oluşturan unsurlara odaklanacağız. Üslup, bir yazarın kendine özgü anlatım biçimidir ve metnin nasıl "söylendiği" ile ilgilidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Cümlelerin uzunluğu ve yapısı: Cümlelerin uzunluğu (kısa, uzun, karmaşık) ve yapısı (basit, birleşik, sıralı) yazarın üslubunu doğrudan etkiler. Örneğin, uzun ve karmaşık cümleler daha akademik bir üsluba işaret edebilirken, kısa ve basit cümleler daha sade bir üslubu gösterebilir.
- B) Kelime seçimi ve söz sanatları: Yazarın kullandığı kelimeler (seçkin, günlük, argo) ve söz sanatları (mecaz, benzetme, istiare) üslubun en önemli belirleyicilerindendir. Kelime seçimi, metnin tonunu ve atmosferini büyük ölçüde etkiler.
- C) Anlatıcının bakış açısı: Anlatıcının kim olduğu (birinci kişi, üçüncü kişi) ve olaylara nasıl yaklaştığı (tarafsız, eleştirel, duygusal) metnin üslubunu şekillendirir. Anlatıcının bakış açısı, okuyucunun metni nasıl algıladığını etkiler.
- D) Metnin yazıldığı dönemin siyasi olayları: Metnin yazıldığı dönemin siyasi olayları, metnin içeriğini etkileyebilir ancak doğrudan üslubunu belirlemez. Siyasi olaylar, metinde bahsedilen konuları etkileyebilir, ancak yazarın anlatım biçimini doğrudan değiştirmez. Üslup daha çok yazarın dil kullanımıyla ilgilidir.
- E) Ses ve ritim unsurları: Metinde kullanılan ses yinelemeleri (aliterasyon, asonans) ve ritmik yapılar (ölçü, uyak) üslubu zenginleştirir ve metne ahenk katar. Bu unsurlar, özellikle şiirde ve edebi metinlerde önemlidir.
Gördüğümüz gibi, A, B, C ve E seçenekleri metnin üslubunu doğrudan etkileyen unsurlardır. Ancak D seçeneği, metnin içeriğini etkileyebilecek bir faktör olsa da, üslubunu doğrudan belirlemez.
Bu nedenle, doğru cevap D seçeneğidir.
