Aşağıdaki cümlelerin hangisinde duyular arası aktarma yoktur?
A) Keskin bir sirke kokusu tüm odayı kaplamıştı.
B) Sıcak bir sesle konuşmaya başladı.
C) Sert bakışları karşısında donakaldım.
D) Yumuşak bir müzik eşliğinde dans ettiler.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden "duyular arası aktarma"nın olmadığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "duyular arası aktarma" kavramını kısaca açıklayalım:
- Duyular arası aktarma (sinestezi), bir duyu organımızla algıladığımız bir özelliği, başka bir duyu organımızla algılanan bir varlık veya durum için kullanmaktır. Yani, bir duyunun niteliğini başka bir duyuya ait bir kavramla ifade etmektir. Örneğin, "tatlı ses" dediğimizde, tatma duyusuna ait "tatlı" kelimesini işitme duyusuna ait "ses" için kullanmış oluruz.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Keskin bir sirke kokusu tüm odayı kaplamıştı.
- Burada "sirke kokusu" koku duyusuyla algılanır. "Keskin" kelimesi ise genellikle tat veya dokunma duyusuyla (keskin bıçak, keskin tat) ilişkilendirilse de, kokular için de (yoğun, genzi yakan, rahatsız edici) bir niteleme olarak doğrudan kullanılabilir. Yani, "keskin koku" ifadesi, koku duyusunun kendi içindeki bir yoğunluğu veya niteliği belirtir ve başka bir duyuya ait bir özellik kokuya aktarılmamıştır. Bu ifade, koku duyusunun kendi sınırları içinde kalır.
- B) Sıcak bir sesle konuşmaya başladı.
- "Ses" işitme duyusuyla algılanır. "Sıcak" ise dokunma duyusuyla (ısı) algılanan bir özelliktir. Burada dokunma duyusuna ait bir özellik (sıcaklık), işitme duyusuna ait "ses" için kullanılmıştır. Bu bir duyular arası aktarmadır.
- C) Sert bakışları karşısında donakaldım.
- "Bakış" görme duyusuyla algılanır. "Sert" ise dokunma duyusuyla algılanan bir özelliktir. Burada dokunma duyusuna ait bir özellik (sertlik), görme duyusuna ait "bakış" için kullanılmıştır. Bu da bir duyular arası aktarmadır.
- D) Yumuşak bir müzik eşliğinde dans ettiler.
- "Müzik" işitme duyusuyla algılanır. "Yumuşak" ise dokunma duyusuyla algılanan bir özelliktir. Burada dokunma duyusuna ait bir özellik (yumuşaklık), işitme duyusuna ait "müzik" için kullanılmıştır. Bu da bir duyular arası aktarmadır.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, A seçeneğindeki "keskin koku" ifadesinde, koku duyusunun kendi içinde bir nitelemesi yapılmıştır ve başka bir duyuya ait bir özellik kokuya aktarılmamıştır.
Cevap A seçeneğidir.
