Bir araştırmada katılımcıların yaşadığı şehirler kaydedilmiştir. Bu hangi tür değişkene örnektir?
A) Ordinal Kategorik Değişken
B) Sürekli Değişken
C) Nominal Kategorik Değişken
D) Sayısal Değişken
Bu soruyu çözmek için öncelikle değişken türlerini ve özelliklerini hatırlayalım. İstatistik ve araştırmalarda verileri doğru analiz edebilmek için değişken türlerini bilmek çok önemlidir.
- Değişken Nedir? Bir araştırmada ölçülen, gözlemlenen veya manipüle edilen ve farklı değerler alabilen herhangi bir özelliğe değişken denir. Örneğin, yaş, cinsiyet, gelir, şehir gibi.
- Değişkenler Temel Olarak İki Ana Gruba Ayrılır:
- 1. Kategorik (Nitel) Değişkenler: Değerleri sayılarla ifade edilemeyen, belirli kategorilere veya gruplara ayrılan değişkenlerdir. Örneğin, cinsiyet (erkek, kadın), saç rengi (siyah, sarı, kahverengi).
- Kategorik Değişkenler Kendi İçinde İki Türe Ayrılır:
- a. Nominal Kategorik Değişken: Kategoriler arasında herhangi bir sıralama veya hiyerarşi bulunmayan değişkenlerdir. Sadece farklılıkları belirtirler. Örneğin, medeni durum (evli, bekar, dul), kan grubu (A, B, AB, 0), yaşadığı şehir (Ankara, İstanbul, İzmir). Bu kategoriler arasında "daha iyi" veya "daha kötü" gibi bir ilişki yoktur, sadece farklıdırlar.
- b. Ordinal Kategorik Değişken: Kategoriler arasında anlamlı bir sıralama veya hiyerarşi bulunan değişkenlerdir. Ancak, kategoriler arasındaki farklar eşit aralıklarla olmayabilir veya ölçülemez. Örneğin, eğitim düzeyi (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite), memnuniyet düzeyi (çok kötü, kötü, orta, iyi, çok iyi).
- 2. Sayısal (Nicel) Değişkenler: Değerleri sayılarla ifade edilebilen ve matematiksel işlemlerin yapılabildiği değişkenlerdir. Örneğin, yaş, boy, kilo.
- Sayısal Değişkenler Kendi İçinde İki Türe Ayrılır:
- a. Kesikli (Discrete) Sayısal Değişken: Belirli bir aralıkta sadece tam sayı değerleri alabilen değişkenlerdir. Örneğin, bir evdeki oda sayısı, bir sınıftaki öğrenci sayısı.
- b. Sürekli (Continuous) Sayısal Değişken: Belirli bir aralıkta herhangi bir ondalıklı veya kesirli değeri alabilen değişkenlerdir. Örneğin, boy, kilo, sıcaklık.
Şimdi sorumuza geri dönelim: "Bir araştırmada katılımcıların yaşadığı şehirler kaydedilmiştir. Bu hangi tür değişkene örnektir?"
- Katılımcıların yaşadığı şehirler (örneğin, "Ankara", "İstanbul", "İzmir") sayısal değerler değildir. Bu nedenle Sayısal Değişken veya Sürekli Değişken olamaz.
- Şehirler, belirli kategorileri temsil ederler. Bu yüzden bir Kategorik Değişkendir.
- Peki, bu şehir kategorileri arasında bir sıralama var mıdır? Yani "Ankara" "İstanbul"dan daha mı iyi veya daha mı kötü bir kategori anlamına gelir? Hayır, şehirler arasında doğal bir sıralama veya hiyerarşi yoktur. Sadece farklı coğrafi konumları ve isimleri temsil ederler.
- Bu durumda, kategoriler arasında sıralama olmayan kategorik değişken türü Nominal Kategorik Değişkendir.
Bu bilgiler ışığında, katılımcıların yaşadığı şehirler, kategorileri arasında herhangi bir sıralama bulunmadığı için Nominal Kategorik Değişkene örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
