Aşağıdaki organik moleküllerden hangisi, insan vücudunda sentezlenemediği için mutlaka dışarıdan besinlerle alınması gereken bir grup içerisinde yer alır?
A) Glikoz
B) Temel (esansiyel) amino asitler
C) Glikojen
D) Kolesterol
E) Selüloz
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, insan vücudunun kendi başına üretemediği ve bu nedenle dışarıdan besinlerle alması zorunlu olan organik molekül grubunu bulmamız isteniyor. Bu tür moleküllere "esansiyel" veya "temel" maddeler denir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Glikoz: Glikoz, vücudumuzun temel enerji kaynağıdır. Ancak vücudumuz, karbonhidrat olmayan kaynaklardan (örneğin bazı amino asitler veya gliserol) glikoz sentezleyebilir. Bu sürece glikoneogenez denir. Dolayısıyla glikoz, esansiyel bir molekül değildir.
- B) Temel (esansiyel) amino asitler: Amino asitler, proteinlerin yapı taşlarıdır. İnsan vücudu, bazı amino asitleri diğer moleküllerden sentezleyebilirken, belirli sayıdaki amino asidi (yetişkinler için 8-9 adet) kendi başına üretemez. Bu amino asitlere temel (esansiyel) amino asitler denir ve mutlaka besinlerle (özellikle protein içeren gıdalarla) dışarıdan alınmaları gerekir. Bu tanım, sorudaki kriterle tamamen uyuşmaktadır.
- C) Glikojen: Glikojen, glikozun hayvanlardaki depolanmış şeklidir (karaciğer ve kaslarda). Vücudumuz, fazla glikozu glikojene dönüştürerek depolar. Yani glikojen, vücut tarafından sentezlenen bir depolama molekülüdür, dışarıdan alınması zorunlu değildir.
- D) Kolesterol: Kolesterol, hücre zarlarının önemli bir bileşeni ve bazı hormonların öncül maddesidir. Vücudumuz (özellikle karaciğer), ihtiyacı olan kolesterolü kendi başına sentezleyebilir. Bu nedenle, besinlerle alınması zorunlu değildir, ancak besinlerle de alınır.
- E) Selüloz: Selüloz, bitki hücre duvarlarında bulunan karmaşık bir karbonhidrattır. İnsan vücudu selülozu sindirecek enzimlere sahip değildir, bu yüzden selüloz sindirim sistemimizden değişmeden geçer ve diyet lifi olarak görev yapar. Vücudumuz tarafından ne sentezlenir ne de besin maddesi olarak emilir. Dolayısıyla esansiyel bir besin maddesi değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, insan vücudunda sentezlenemediği için mutlaka dışarıdan alınması gereken molekül grubu temel (esansiyel) amino asitlerdir.
Cevap B seçeneğidir.
