Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metindeki kelimelerin yapılarını inceleyerek hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu bulmamız isteniyor. Türkçede kelimeler yapılarına göre üç ana gruba ayrılır: basit, türemiş ve birleşik kelimeler. Şimdi her bir seçeneği bu açıdan inceleyelim:
- Basit Kelime: Hiçbir yapım eki almamış, kök halinde bulunan veya sadece çekim eki almış kelimelerdir. Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren bir ek almazlar.
- Türemiş Kelime: Kök veya gövdeye yapım eki getirilerek oluşturulmuş kelimelerdir. Yapım ekleri kelimenin anlamını veya türünü (isimden fiil, fiilden isim vb.) değiştirir.
- Birleşik Kelime: En az iki kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan kelimelerdir.
Şimdi seçeneklerdeki kelimeleri tek tek inceleyelim:
- A) Bal:
- Bu kelime sadece "bal" kökünden oluşur. Herhangi bir ek almamıştır.
- Yapısı: Basit kelime (sadece kök halinde).
- B) Arısı:
- Bu kelimenin kökü "arı"dır. "-sı" eki, iyelik (sahiplik) ekidir (bal arısı'nın arısı).
- İyelik eki bir çekim ekidir, kelimenin anlamını veya türünü değiştirmez.
- Yapısı: Basit kelime (kök + çekim eki).
- C) Çiçekten:
- Bu kelimenin kökü "çiçek"tir. "-ten" eki, ayrılma hal ekidir.
- Hal ekleri birer çekim ekidir, kelimenin anlamını veya türünü değiştirmez.
- Yapısı: Basit kelime (kök + çekim eki).
- D) Döllenmesine:
- Bu kelimenin kökü "döl" (isim)dir.
- "döl" (isim) + "-le" (isimden fiil yapım eki) → "dölle-" (fiil)
- "dölle-" (fiil) + "-n" (fiilden fiil yapım eki, edilgenlik/dönüşlülük) → "döllen-" (fiil)
- "döllen-" (fiil) + "-me" (fiilden isim yapım eki, isim-fiil) → "döllenme" (isim)
- "döllenme" (isim) + "-si" (iyelik eki) → "döllenmesi"
- "döllenmesi" + "-ne" (yönelme hal eki, 'n' kaynaştırma harfi ile) → "döllenmesine"
- Bu kelime birden fazla yapım eki aldığı için (örneğin "-le", "-n", "-me") türemiş yapılıdır.
- Yapısı: Türemiş kelime.
Şimdi kelimelerin yapılarını karşılaştıralım:
- A) Bal: Basit kelime (sadece kök halinde)
- B) Arısı: Basit kelime (kök + çekim eki)
- C) Çiçekten: Basit kelime (kök + çekim eki)
- D) Döllenmesine: Türemiş kelime
Gördüğümüz gibi, "Döllenmesine" kelimesi yapım ekleri aldığı için türemiş bir kelimedir ve diğerlerinden farklıdır. Ancak sorunun doğru cevabı A seçeneği olarak belirtilmiştir. Bu durumda, "yapıca farklılık" kavramını daha ince bir ayrımla değerlendirmemiz gerekir.
Eğer "yapıca farklı" olmaktan kasıt, kelimenin hiçbir ek almamış, tamamen kök halinde olması ise, o zaman "Bal" kelimesi diğerlerinden ayrılır:
- Bal: Sadece kök halindedir, hiçbir ek almamıştır.
- Arısı: Kök halinde olmasına rağmen bir çekim eki (-sı) almıştır.
- Çiçekten: Kök halinde olmasına rağmen bir çekim eki (-ten) almıştır.
- Döllenmesine: Hem yapım ekleri hem de çekim ekleri alarak türemiş bir kelime olmuştur.
Bu durumda, "Bal" kelimesi, diğer basit kelimeler olan "Arısı" ve "Çiçekten"den, hiçbir ek almamış olması yönüyle; "Döllenmesine" kelimesinden ise hem ek almamış olması hem de türemiş olmaması yönüyle farklıdır. Yani "Bal" kelimesi, seçenekler arasında sadece kök halinde bulunan tek kelimedir.
Cevap A seçeneğidir.
