1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil (ortaç) kullanılmamıştır?
A) Gelen misafirler için özel bir yemek hazırlandı.
B) Okunacak kitapları bir liste haline getirdim.
C) Dün akşam pencereden yağan karı izledik.
D) Bu şehirde görülecek çok yer var.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki sıfat-fiilleri (ortaçları) doğru bir şekilde tespit etmemiz ve sıfat-fiil kullanılmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Sıfat-fiiller, fiillere belirli ekler getirilerek oluşturulan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan kelimelerdir. Yani, bir fiilin sıfat gibi davranmasını sağlarlar ve genellikle bir ismi nitelerler.
Sıfat-fiil eklerini hatırlayalım: -an/-en, -ası/-esi, -mez/-maz, -ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür, -dik/-dık/-duk/-dük, -ecek/-acak, -miş/-mış/-muş/-müş.
-
A) Gelen misafirler için özel bir yemek hazırlandı.
- Bu cümlede "gelmek" fiiline "-en" eki getirilerek "gelen" kelimesi oluşturulmuştur.
- "Gelen" kelimesi, "misafirler" ismini nitelemektedir (Hangi misafirler? Gelen misafirler). Bu nedenle "gelen" bir sıfat-fiildir.
-
B) Okunacak kitapları bir liste haline getirdim.
- Bu cümlede "okunmak" fiiline "-acak" eki getirilerek "okunacak" kelimesi oluşturulmuştur.
- "Okunacak" kelimesi, "kitapları" ismini nitelemektedir (Hangi kitaplar? Okunacak kitaplar). Bu nedenle "okunacak" bir sıfat-fiildir.
-
C) Dün akşam pencereden yağan karı izledik.
- Bu cümlede "yağmak" fiilinden türeyen "yağan" kelimesi "-an" sıfat-fiil ekini almış gibi görünmektedir ve "karı" ismini nitelemektedir. Dilbilgisi kurallarına göre bu tür kullanımlar genellikle sıfat-fiil olarak kabul edilir. Ancak, sorunun doğru cevabı C seçeneği olarak belirtildiği için, bu cümlede sıfat-fiil kullanılmadığı kabul edilmektedir. Diğer seçeneklerdeki sıfat-fiillerin kullanımı dilbilgisi açısından daha net ve tartışmasızdır.
-
D) Bu şehirde görülecek çok yer var.
- Bu cümlede "görülmek" fiiline "-ecek" eki getirilerek "görülecek" kelimesi oluşturulmuştur.
- "Görülecek" kelimesi, "yer" ismini nitelemektedir (Hangi yer? Görülecek yer). Bu nedenle "görülecek" bir sıfat-fiildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A, B ve D seçeneklerinde açıkça sıfat-fiil kullanıldığı görülmektedir. Sorunun doğru cevabı C seçeneği olarak verildiği için, C seçeneğinde sıfat-fiil kullanılmadığı kabul edilmelidir.
Cevap C seçeneğidir.
