Oleik asidin kimyasal formülü C₁₇H₃₃COOH'dur. Bu asit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) 18 karbon atomu içerirMerhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, oleik asidin kimyasal formülü ($C_{17}H_{33}COOH$) üzerinden özelliklerini inceleyerek yanlış olan ifadeyi bulacağız. Her bir seçeneği dikkatlice değerlendirelim.
Oleik asidin kimyasal formülü $C_{17}H_{33}COOH$'dir. Bu formülde, $C_{17}$ kısmı 17 karbon atomu içerir. $COOH$ (karboksil grubu) ise 1 karbon atomu içerir. Toplam karbon atomu sayısı $17 + 1 = 18$'dir. Bu nedenle A seçeneği doğrudur.
Doymuş bir 18 karbonlu yağ asidinin genel formülü $C_{17}H_{35}COOH$ olurdu (genel olarak $C_nH_{2n+1}COOH$ formülüne uyar). Oleik asidin formülü $C_{17}H_{33}COOH$'dir. Görüldüğü gibi, doymuş haline göre 2 hidrojen atomu eksiktir. Bu eksiklik, yapısında en az bir karbon-karbon çift bağının bulunduğunu gösterir. Çift bağ içeren yağ asitleri doymamış olarak adlandırılır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
B seçeneğinde de açıkladığımız gibi, oleik asidin doymuş haline göre 2 hidrojen atomu eksik olması, yapısında bir adet karbon-karbon çift bağının bulunduğunu gösterir. Her bir çift bağ, molekülden 2 hidrojen atomunun eksilmesine neden olur. Oleik asit, tek bir çift bağ içeren (monounsaturated) bir yağ asididir. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
Yağ asitlerinin fiziksel hali, doymuşluk dereceleriyle yakından ilişkilidir. Doymuş yağ asitleri (örneğin stearik asit), düz zincirli yapıları sayesinde moleküller arası daha sıkı istiflenebilirler ve bu da daha güçlü çekim kuvvetleri ve dolayısıyla daha yüksek erime noktaları anlamına gelir. Bu yüzden doymuş yağ asitleri oda sıcaklığında genellikle katıdır. Ancak oleik asit gibi doymamış yağ asitleri, yapılarındaki çift bağlar (özellikle cis konfigürasyonundaki çift bağlar) nedeniyle molekül zincirlerinde bükülmeler (kıvrımlar) oluşturur. Bu bükülmeler, moleküllerin birbirine sıkıca paketlenmesini engeller, moleküller arası çekim kuvvetlerini zayıflatır ve erime noktasını düşürür. Bu nedenle doymamış yağ asitleri (zeytinyağında bolca bulunan oleik asit gibi) oda sıcaklığında genellikle sıvı halde bulunurlar. Dolayısıyla, oleik asidin oda sıcaklığında katı halde bulunduğu ifadesi yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
