Sevgili öğrenciler, lagünler coğrafyada önemli bir yer şekli türüdür. Bu soruda, lagünlerin temel özelliklerini ve Türkiye'deki örneklerini değerlendireceğiz. Her bir ifadeyi adım adım inceleyelim:
-
I. Sığ kıyı sularıyla oluşurlar: Bu ifade doğrudur. Lagünler, genellikle deniz seviyesinin düşük olduğu, dalga ve akıntıların taşıdığı kum ve çakılların birikmesiyle oluşan sığ kıyı bölgelerinde meydana gelirler. Derin denizlerde lagün oluşumu beklenmez. Bu sığlık, onların kendine özgü ekosistemlerini de belirler.
-
II. Kıyı oku veya kordonu ile açık denizden ayrılırlar: Bu ifade de doğrudur. Lagünlerin en belirgin özelliklerinden biri, onları açık denizden ayıran doğal bir bariyerin bulunmasıdır. Bu bariyer, genellikle dalgaların ve akıntıların taşıdığı malzemelerle oluşan bir kum seti, kıyı oku (spit) veya kıyı kordonu (barrier island/bar) şeklinde olabilir. Bu bariyer sayesinde lagün, açık denizin dalgalı ve tuzlu suyundan kısmen izole olur.
-
III. Türkiye'deki en tipik örnekleri Büyükçekmece ve Küçükçekmece'dir: Bu ifade de doğrudur. İstanbul'da bulunan Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri, aslında birer lagün (kıyı set gölü) örneğidir. Geçmişte denizle bağlantılı olan bu koylar, zamanla kıyı okları veya kordonları ile denizden ayrılmış ve tatlı su kaynaklarıyla beslenerek göl niteliği kazanmışlardır. Bu nedenle, Türkiye'deki lagün oluşumlarının en bilinen ve tipik örneklerindendirler.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, verilen her üç ifadenin de lagünlerin tanımı, oluşumu ve Türkiye'deki örnekleri açısından doğru olduğunu görmekteyiz.
Cevap D seçeneğidir.
