Bir cisim üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfır olduğunda,
I. Cismin hızı değişmez
II. Cismin konumu değişmez
III. Cismin ivmesi sıfır olur
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Sevgili öğrenciler, bu soru, fiziğin temel yasalarından biri olan Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgilidir. Bir cisim üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesinin sıfır olması durumu, dengede olma halini ifade eder. Şimdi bu durumu adım adım inceleyelim:
Soruda belirtildiği gibi, bir cisim üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesinin sıfır olması, cisim üzerindeki net kuvvetin ($F_{net}$) sıfır olduğu anlamına gelir. Yani, cisme etki eden tüm kuvvetler birbirini dengelemektedir.
Newton'ın İkinci Hareket Yasası bize şunu söyler: Bir cisim üzerine etki eden net kuvvet, cismin kütlesi ($m$) ile ivmesinin ($a$) çarpımına eşittir. Matematiksel olarak bunu $F_{net} = ma$ şeklinde ifade ederiz.
Eğer net kuvvet sıfırsa ($F_{net} = 0$), Newton'ın İkinci Yasası'na göre $0 = ma$ olur. Bir cismin kütlesi ($m$) sıfır olamayacağına göre, bu eşitliğin sağlanabilmesi için cismin ivmesinin ($a$) kesinlikle sıfır olması gerekir. İvmenin sıfır olması, cismin hızında bir değişiklik olmadığı anlamına gelir.
Bu durumda, III. Cismin ivmesi sıfır olur ifadesi doğrudur.
İvme, hızdaki değişim oranıdır. Eğer ivme sıfırsa, bu demektir ki cismin hızı zamanla değişmiyor. Yani, cisim ya duruyordur (hızı sıfır ve sabit) ya da sabit bir hızla düz bir yolda hareket ediyordur (hızı sıfırdan farklı ama sabit).
Bu durumda, I. Cismin hızı değişmez ifadesi doğrudur.
Cismin hızı değişmez (sabit) olduğunda, cismin konumu değişebilir mi? Evet, değişebilir. Eğer cisim duruyorsa (hızı sıfır), konumu değişmez. Ancak eğer cisim sabit bir hızla hareket ediyorsa (örneğin, saniyede 5 metre hızla), o zaman konumu sürekli değişir. Soru, "cismin konumu değişmez" diye kesin bir ifade kullanıyor. Ancak cisim sabit hızla hareket ediyorsa konumu değişir. Dolayısıyla, bu ifade her zaman doğru değildir.
Bu durumda, II. Cismin konumu değişmez ifadesi yanlıştır.
Yaptığımız analizlere göre, I ve III numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.