Bir büyüklüğün "yönlü özellik" göstermesi, o büyüklüğün sadece bir sayısal değere (şiddete) sahip olmasının yanı sıra, uzayda belirli bir yönü de ifade etmesi anlamına gelir. Fizikte buna vektörel büyüklük denir. Madde taşınması bağlamında ise, bir sürecin veya onu etkileyen bir faktörün belirli bir yönü işaret etmesi demektir.
- I. Difüzyon hızı: Difüzyon, maddelerin yüksek konsantrasyonlu bölgeden düşük konsantrasyonlu bölgeye doğru net hareketidir. Bu net hareketin bir yönü vardır. Ancak "hız" (speed) kelimesi genellikle hareketin şiddetini ifade ederken, "yön"ü konsantrasyon gradyanı belirler. Eğer "difüzyon hızı" sadece hareketin şiddeti olarak yorumlanırsa yönlü değildir. Ancak biyolojik bağlamda net difüzyonun yönü olduğu için bu biraz yanıltıcı olabilir. Soruda "hız" kelimesi kullanıldığı için, genellikle skaler bir büyüklük olarak kabul edilir ve yönlü özellik göstermez. Yönü belirleyen konsantrasyon gradyanıdır.
- II. İyon konsantrasyon gradyanı: Bir gradyan, bir büyüklüğün uzaydaki değişim oranını ve yönünü gösteren vektörel bir büyüklüktür. İyon konsantrasyon gradyanı, iyon konsantrasyonunun en hızlı azaldığı yönü (veya arttığı yönü) gösterir. İyonlar bu gradyan boyunca hareket ederler. Dolayısıyla, konsantrasyon gradyanı açıkça yönlü bir özelliktir.
- III. Sıcaklık: Sıcaklık, bir maddenin moleküllerinin ortalama kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür. Sadece bir sayısal değere sahiptir ve uzayda belirli bir yönü yoktur. Bu nedenle, sıcaklık skaler bir büyüklüktür ve yönlü özellik göstermez.
- IV. Ozmotik basınç: Ozmotik basınç, bir çözeltinin yarı geçirgen bir zar boyunca saf çözücüyü (genellikle suyu) çekme eğiliminin bir ölçüsüdür. Basınç kendisi skaler bir büyüklük olsa da, ozmotik basınç farkı, suyun yarı geçirgen zardan hangi yöne doğru hareket edeceğini belirleyen itici bir kuvvettir. Su, düşük ozmotik basınçlı (daha seyreltik) bölgeden yüksek ozmotik basınçlı (daha yoğun) bölgeye doğru hareket eder. Bu nedenle, ozmotik basınç, suyun taşınma yönünü belirlemesi açısından yönlü bir özellik gösterir.
Bu değerlendirmelere göre, iyon konsantrasyon gradyanı ve ozmotik basınç, hücrede madde taşınması sırasında yönlü özellik gösteren büyüklüklerdir.
Cevap C seçeneğidir.
