10. Sınıf Kategorik Değişken Test 2

Bir araştırmacı, öğrencilerin matematik başarısını etkileyen faktörleri incelemektedir. Topladığı veriler arasında "cinsiyet", "okul türü", "matematik notu" ve "doğum yeri" değişkenleri bulunmaktadır. Bu değişkenlerden hangisi kategorik değişkendir?

A) Matematik notu
B) Cinsiyet
C) Okul türü
D) Doğum yeri

Bu soruda, veri analizinde sıkça karşılaştığımız değişken türlerinden kategorik değişkeni anlamamız isteniyor. Gelin, bu kavramı adım adım inceleyelim:

• Değişken Nedir?

  Bir araştırmada incelenen ve farklı değerler alabilen özelliklere değişken denir. Örneğin, öğrencilerin boyu, kilosu, cinsiyeti, aldığı notlar birer değişkendir.

• Kategorik (Nitel) Değişkenler:

  Bu değişkenler, bireyleri veya öğeleri belirli gruplara veya kategorilere ayırır. Değerleri sayılarla ifade edilmez, genellikle isimler, etiketler veya tanımlayıcı kelimelerdir. Bu kategoriler arasında matematiksel işlemler (toplama, çıkarma, ortalama alma) yapılamaz.

  Örnekler: Cinsiyet (Erkek, Kadın), Saç Rengi (Siyah, Kahverengi, Sarı), Medeni Durum (Evli, Bekar).

• Sayısal (Nicel) Değişkenler:

  Bu değişkenler, ölçülebilir miktarları ifade eder ve sayısal değerler alır. Bu değerler üzerinde matematiksel işlemler yapılabilir ve genellikle bir sıralama veya büyüklük ilişkisi vardır.

  Örnekler: Yaş (15, 20, 35), Boy (170 cm, 185 cm), Sınav Notu (75, 90, 60).

• Şimdi seçenekleri inceleyelim:

  A) Matematik notu: Bu bir sayıdır (örneğin 85, 70, 92). Notlar arasında sıralama yapabiliriz, ortalamasını alabiliriz. Dolayısıyla bu bir sayısal (nicel) değişkendir.

  B) Cinsiyet: Bu değişken "Erkek", "Kadın" gibi kategorileri ifade eder. Bu kategoriler arasında matematiksel bir işlem yapamayız veya birini diğerinden "daha büyük" olarak sıralayamayız (sayısal anlamda). Bu nedenle cinsiyet bir kategorik (nitel) değişkendir.

  C) Okul türü: Bu değişken de "Devlet Lisesi", "Özel Lise", "Meslek Lisesi" gibi kategorileri ifade eder. Bu da bir kategorik (nitel) değişkendir.

  D) Doğum yeri: Bu değişken "Ankara", "İstanbul", "İzmir" gibi yer isimlerini ifade eden kategorilerdir. Bu da bir kategorik (nitel) değişkendir.

• Soru bizden "Bu değişkenlerden hangisi kategorik değişkendir?" diye sormaktadır. Seçeneklerde birden fazla kategorik değişken bulunsa da, B seçeneği olan Cinsiyet, kategorik değişkenin net bir örneğidir ve sorunun doğru cevabı olarak belirtilmiştir.

Cevap B seçeneğidir.