Paris Antlaşması'nın 9. maddesinde Islahat Fermanı'na atıfta bulunulması, Osmanlı Devleti için aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A) Askeri başarısının
B) Egemenlik haklarının sınırlandırılmasının
C) Ekonomik bağımsızlığının
D) Kültürel üstünlüğünün
- Paris Antlaşması (1856), Kırım Savaşı'nı sona erdiren ve Osmanlı Devleti'nin de taraf olduğu uluslararası bir belgedir. Islahat Fermanı ise aynı yıl Osmanlı Devleti tarafından ilan edilen, azınlık haklarını genişletmeyi ve devleti modernleştirmeyi amaçlayan bir reform belgesidir.
- Islahat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin kendi iç meselesi gibi görünse de, aslında İngiltere, Fransa ve Avusturya gibi büyük Avrupa devletlerinin yoğun baskısı ve talepleri üzerine hazırlanmış ve ilan edilmiştir. Bu durum, fermanın tamamen bağımsız bir iradeyle ortaya çıkmadığını gösterir.
- Paris Antlaşması'nın 9. maddesi, Osmanlı Devleti'nin ilan ettiği Islahat Fermanı'nı Avrupalı devletlerin "değerli bulduğunu" belirtir. Her ne kadar madde, bu fermanın Avrupalı devletlere Osmanlı'nın iç işlerine karışma hakkı vermeyeceğini ifade etse de, bir iç düzenlemenin uluslararası bir antlaşmada yer alması başlı başına bir sorundur.
- Bir devletin egemenliği, kendi toprakları üzerinde tam ve bağımsız bir şekilde hüküm sürme, kendi yasalarını yapma ve kendi halkını dış müdahale olmaksızın yönetme hakkıdır. Kendi iç hukukunu yabancı devletlerin baskısıyla çıkarması ve bu hukukun uluslararası bir antlaşmada zikredilmesi, o devletin iç işlerine müdahale kapısını aralar.
- Bu durum, Osmanlı Devleti'nin kendi iç düzenlemelerini bağımsız bir şekilde yapma yeteneğinin zayıfladığını ve egemenlik haklarının uluslararası düzeyde sınırlandırıldığını gösterir. Avrupalı devletler, fermanın uygulanıp uygulanmadığını bahane ederek ileride Osmanlı iç işlerine karışma fırsatı bulmuşlardır.
- Diğer seçenekleri değerlendirecek olursak:
- A) Askeri başarısının: Kırım Savaşı'nda Osmanlı, müttefiklerinin desteğiyle ayakta kalmıştır. Antlaşma, askeri bir başarıdan çok, Osmanlı'nın zayıflığını ve Avrupa'nın müdahale eğilimini yansıtır.
- C) Ekonomik bağımsızlığının: Islahat Fermanı ve Paris Antlaşması doğrudan ekonomik bağımsızlıkla ilgili değildir. Tam tersine, bu dönemde Osmanlı'nın dış borçları artmış ve ekonomik bağımsızlığı zayıflamıştır.
- D) Kültürel üstünlüğünün: Ferman, Batılılaşma ve azınlık hakları gibi konuları içerir; bu, kültürel üstünlük iddiasından ziyade, Batılı normlara uyum çabasını gösterir.
Bu nedenle, Paris Antlaşması'nın 9. maddesinde Islahat Fermanı'na atıfta bulunulması, Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarının sınırlandırıldığının açık bir göstergesidir.
Cevap B seçeneğidir.
