Cumhuriyet Dönemi şiir AYT Test 2

🎓 Cumhuriyet Dönemi şiir AYT Test 2 - Ders Notu

Bu ders notu, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinin farklı anlayış ve topluluklarını, öne çıkan özelliklerini ve önemli temsilcilerini sade bir dille özetlemektedir. Test 2 genellikle Öz Şiir, Garip Hareketi ve İkinci Yeni gibi dönemin kilit akımlarını kapsar.

📌 Öz Şiir (Saf Şiir) Anlayışı

Öz şiir, şiirin dil ve biçim mükemmelliğini ön planda tutan, estetik kaygıyı merkeze alan bir anlayıştır. Şiirin bir düşünce aracı değil, bir duygu ve sanat eseri olduğunu savunur.

• Şiirde musiki, ahenk ve ritim önemlidir.
• Anlam kapalılığı ve sembolizm etkileri görülür.
• Şiir, soylu bir sanat olarak kabul edilir, "sanat için sanat" ilkesi benimsenir.
• Biçim güzelliği, ölçü ve uyak kullanımı önemsenir.
• Duygu, hayal ve bireysel iç dünya temaları işlenir.

💡 İpucu: Öz şiirde şairler, "güzel şiir yazma" amacını taşır. Ahmet Haşim ve Yahya Kemal Beyatlı'nın şiir anlayışları bu akımın temelini oluşturur.

📝 Önemli Temsilciler: Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Muhip Dıranas, Necip Fazıl Kısakürek, Asaf Halet Çelebi, Ahmet Hamdi Tanpınar.

📌 Yedi Meşaleciler

Cumhuriyet Dönemi'nin ilk edebi topluluğudur. Beş Hececiler'e tepki olarak doğmuş, şiirde canlılık, samimiyet ve daima yenilik arayışında olmuşlardır.

• Fransız sembolizminden etkilenmişlerdir.
• "Sanat için sanat" anlayışına bağlı kalmışlardır.
• Şiirde hayal ve duyguya önem vermişlerdir.
• Kısa ömürlü bir topluluk olmalarına rağmen Türk şiirine farklı bir bakış açısı getirmişlerdir.

⚠️ Dikkat: Yedi Meşaleciler, şiirde Batılılaşmayı savunmuş ancak beklenen büyük yeniliği getirememişlerdir.

📝 Önemli Temsilciler: Ziya Osman Saba, Vasfi Mahir Kocatürk, Yaşar Nabi Nayır, Cevdet Kudret Solok, Sabri Esat Siyavuşgil, Muammer Lütfi, Kenan Hulusi Koray (öykücü).

📌 Garip Hareketi (Birinci Yeni)

1940'lı yıllarda ortaya çıkarak Türk şiirinde köklü bir değişime yol açan bu hareket, şiirin kurallarını yıkarak "şiirde her şeye yer vardır" anlayışını benimsemiştir.

• Ölçü, uyak ve şairanelik reddedilmiştir.
• Sokağın dili, günlük konuşma dili şiire girmiştir.
• Sıradan insanların yaşamları, dertleri, sevinçleri işlenmiştir.
• Mizah ve ironi sıkça kullanılmıştır.
• Serbest nazım ve sade anlatım benimsenmiştir.

💡 İpucu: Garipçiler, şiiri elitist bir alandan çıkarıp halka yaklaştırmayı hedeflemişlerdir. "Garip" adlı ortak kitapları ile edebiyat dünyasına damga vurmuşlardır.

📝 Önemli Temsilciler: Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday, Oktay Rifat Horozcu.

📌 İkinci Yeni Şiiri

1950'li yıllarda Garip Hareketi'ne tepki olarak doğan İkinci Yeni, şiirde anlamı kapatma, soyutluk ve imgelerle dolu bir dil kullanma eğilimindedir.

• Şiirde anlamın kapalı olması, okuyucunun farklı çağrışımlar yapmasına olanak tanır.
• Sürrealizm (gerçeküstücülük) ve varoluşçuluk akımlarından etkilenmişlerdir.
• Dilin alışılmadık kullanımları, sözdiziminin bozulması sıkça görülür.
• Bireysellik, yalnızlık, yabancılaşma, aşk, ölüm gibi temalar işlenir.
• Şiirde öykü ve didaktik unsurlardan kaçınılmıştır.

⚠️ Dikkat: İkinci Yeni şiiri, Garip'in aksine şiiri tekrar "şiir" yapan, imgelerle yüklü, soyut bir yapıya büründürmüştür. Anlaşılması zor bulunabilir.

📝 Önemli Temsilciler: Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar, Ece Ayhan, Sezai Karakoç, İlhan Berk, Ülkü Tamer.

📌 Toplumcu Gerçekçi Şiir

1920'li yıllardan itibaren gelişen bu şiir anlayışı, toplumun sorunlarına eğilen, ideolojik bir duruş sergileyen ve kitleleri etkilemeyi amaçlayan bir yapıya sahiptir.

• Toplumsal eşitsizlikler, işçi-emekçi sorunları, yoksulluk gibi temalar işlenir.
• İdeolojik bir bakış açısıyla (genellikle sosyalist) toplumu bilinçlendirme amacı taşır.
• Serbest nazım yaygın olarak kullanılır, ölçü ve uyak ikinci plandadır.
• Didaktik (öğretici) bir nitelik taşıyabilir.
• Halkın anlayabileceği sade bir dil tercih edilir, ancak güçlü imgeler de barındırabilir.

💡 İpucu: Nazım Hikmet, bu akımın en önemli temsilcisi ve öncüsüdür. Onun "Memleketimden İnsan Manzaraları" eseri, toplumcu gerçekçi şiirin zirvelerindendir.

📝 Önemli Temsilciler: Nazım Hikmet Ran, Rıfat Ilgaz, Ahmed Arif, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Ceyhun Atuf Kansu, Enver Gökçe.

📌 Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir

Cumhuriyet döneminde de Milli Edebiyat akımının temel ilkelerine bağlı kalarak şiir yazan şairlerin oluşturduğu bir gruptur. Anadolu'yu, memleket sevgisini ve milli değerleri ön plana çıkarırlar.

• Hece ölçüsü ve dörtlük nazım birimi yaygın olarak kullanılır.
• Halk şiiri geleneğinden beslenilir.
• Sade, anlaşılır bir dil ve temiz Türkçe tercih edilir.
• Memleket sevgisi, kahramanlık, milli tarih, Anadolu coğrafyası ve insanı gibi temalar işlenir.
• Milliyetçi ve vatansever bir duruş sergilerler.

⚠️ Dikkat: Bu şairler, şiirde biçimden çok içeriğe önem vermiş, halkın anlayabileceği bir şiir dili oluşturmayı hedeflemişlerdir.

📝 Önemli Temsilciler: Arif Nihat Asya, Kemalettin Kamu, Ömer Bedrettin Uşaklı, Zeki Ömer Defne, Necmettin Halil Onan, Behçet Kemal Çağlar.