Kütlesi m, yay sabiti k olan bir yay sarkacının periyodu T'dir. Aynı yayın ucuna 4m kütleli bir cisim asılırsa yeni periyot ne olur?
A) TMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yay sarkacının periyodunun kütle ile nasıl değiştiğini anlamamız gerekiyor. Yay sarkacının periyodu, salınımın tamamlanması için geçen süredir ve belirli bir formülle ifade edilir.
Kütlesi $m$ ve yay sabiti $k$ olan bir yay sarkacının periyodu $T$ aşağıdaki formülle verilir:
$T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}$
Bu formül bize periyodun kütle ($m$) ile doğru orantılı olduğunu (karekök içinde) ve yay sabiti ($k$) ile ters orantılı olduğunu (karekök içinde) gösterir. $2\pi$ ise sabit bir sayıdır.
Soruda verilen ilk durumda, kütle $m$ ve yay sabiti $k$ iken periyot $T$ olarak tanımlanmıştır. Yani:
$T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}$
Şimdi yayın ucuna $4m$ kütleli bir cisim asılıyor. Yay aynı yay olduğu için yay sabiti $k$ değişmez. Yeni kütlemiz $m' = 4m$ olur. Yeni periyodu $T'$ ile gösterelim.
Yeni periyot formülünü yazarsak:
$T' = 2\pi \sqrt{\frac{m'}{k}}$
$T' = 2\pi \sqrt{\frac{4m}{k}}$
Şimdi $T'$ ifadesini $T$ ifadesiyle karşılaştıralım. Karekök içindeki $4$ sayısını dışarı çıkarabiliriz:
$T' = 2\pi \sqrt{4 \cdot \frac{m}{k}}$
$T' = 2\pi \cdot \sqrt{4} \cdot \sqrt{\frac{m}{k}}$
Biliyoruz ki $\sqrt{4} = 2$. O zaman denklemimiz şöyle olur:
$T' = 2\pi \cdot 2 \cdot \sqrt{\frac{m}{k}}$
$T' = 2 \cdot \left( 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}} \right)$
İlk durumda $T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}$ olduğunu biliyoruz. Bu ifadeyi yerine koyarsak:
$T' = 2T$
Yani, kütle 4 katına çıktığında, periyot 2 katına çıkar. Bunun nedeni periyodun kütlenin karekökü ile orantılı olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.