Bir yay sarkacı için aşağıdaki grafiklerden hangisi periyot (T) ile kütlenin karekökü (√m) arasındaki ilişkiyi doğru gösterir?
A) Doğrusal ve orijinden geçenMerhaba sevgili öğrenciler!
Yay sarkacının periyodu ile kütle arasındaki ilişkiyi anlamak için adım adım ilerleyelim:
Bir yay sarkacının periyodu ($T$), yani bir tam salınım yapması için geçen süre, aşağıdaki formülle verilir:
$T = 2\pi\sqrt{\frac{m}{k}}$
Burada:
Soru bizden periyot ($T$) ile kütlenin karekökü ($\sqrt{m}$) arasındaki ilişkiyi istiyor. Formülü bu iki değişkeni vurgulayacak şekilde yeniden düzenleyelim:
$T = 2\pi \cdot \frac{\sqrt{m}}{\sqrt{k}}$
Bu ifadeyi şöyle de yazabiliriz:
$T = \left(\frac{2\pi}{\sqrt{k}}\right) \cdot \sqrt{m}$
Yukarıdaki ifadede, $2\pi$ sabit bir sayıdır ve bir yay için yay sabiti ($k$) de sabittir (değişmediği sürece). Bu durumda, $\left(\frac{2\pi}{\sqrt{k}}\right)$ ifadesi de sabit bir değer olacaktır. Bu sabite $C$ diyelim:
$C = \frac{2\pi}{\sqrt{k}}$
Şimdi periyot formülümüz daha basit bir hal alır:
$T = C \cdot \sqrt{m}$
Bu denklem, matematikteki $y = ax$ şeklindeki doğrusal bir denkleme çok benzer. Burada:
Bu tür bir denklem, $y$ ve $x$ arasında doğrusal bir ilişki olduğunu gösterir. Ayrıca, denklemde sabit bir terim (yani $y = ax + b$ denklemindeki $b$ gibi) olmadığı için, $\sqrt{m} = 0$ olduğunda $T = 0$ olur. Bu da grafiğin orijinden (0,0 noktasından) geçtiği anlamına gelir.
Bu analizlere göre, periyot ($T$) ile kütlenin karekökü ($\sqrt{m}$) arasındaki ilişki doğrusal ve orijinden geçen bir grafikle doğru şekilde gösterilir.
Cevap A seçeneğidir.