8. "Konuşmaya başlayınca herkes sustu ve onu dinlemeye koyuldu." cümlesinde fiilimsilerin türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) İsim-fiil - zarf-fiil
B) Zarf-fiil - isim-fiil
C) Sıfat-fiil - zarf-fiil
D) İsim-fiil - sıfat-fiil
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede yer alan fiilimsileri (eylemsileri) bulup türlerini doğru sırayla belirlememiz isteniyor. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Haydi, adım adım ilerleyelim ve bu fiilimsileri birlikte keşfedelim!
- Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım ve fiilimsi olabilecek sözcüklere odaklanalım.
Cümlemiz: "Konuşmaya başlayınca herkes sustu ve onu dinlemeye koyuldu."
Bu cümlede fiil kökünden türemiş ve fiilimsi eki almış olabilecek sözcükler şunlar:
- "konuşmaya" (konuş- fiil kökü)
- "başlayınca" (başla- fiil kökü)
- "dinlemeye" (dinle- fiil kökü)
- Adım 2: İlk fiilimsi adayımız olan "konuşmaya" sözcüğünü inceleyelim.
- "konuş-" fiil köküne "-ma" eki gelmiş. "-ma / -me" ekleri isim-fiil (mastar) ekleridir.
- Ardından yönelme hâl eki "-ya" almıştır.
- Bu durumda "konuşmaya" sözcüğü bir isim-fiildir.
- Adım 3: İkinci fiilimsi adayımız olan "başlayınca" sözcüğünü inceleyelim.
- "başla-" fiil köküne "-yınca / -ince" eki gelmiş. "-yınca / -ince" ekleri zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç) ekleridir ve genellikle eylemin ne zaman yapıldığını bildirir.
- Bu durumda "başlayınca" sözcüğü bir zarf-fiildir.
- Adım 4: Üçüncü fiilimsi adayımız olan "dinlemeye" sözcüğünü inceleyelim.
- "dinle-" fiil köküne "-me" eki gelmiş. "-ma / -me" ekleri isim-fiil (mastar) ekleridir.
- Ardından yönelme hâl eki "-ye" almıştır.
- Bu durumda "dinlemeye" sözcüğü bir isim-fiildir.
- Adım 5: Fiilimsilerin türlerini sırasıyla belirleyelim ve seçeneklerle karşılaştıralım.
Cümlede üç fiilimsi bulduk: "konuşmaya" (isim-fiil), "başlayınca" (zarf-fiil), "dinlemeye" (isim-fiil).
Soru bizden fiilimsilerin türlerini "sırasıyla" istiyor ve seçenekler iki fiilimsi türü içeriyor. Bu durumda, cümlenin ana akışındaki veya seçeneklerdeki sıralamaya uygun olan fiilimsileri dikkate almalıyız.
- Cümledeki ilk belirgin fiilimsi öbeği "Konuşmaya başlayınca" şeklindedir. Bu öbekte zaman anlamı katan ve ana eylemi niteleyen temel fiilimsi "başlayınca"dır ve türü zarf-fiildir.
- Cümlenin devamında "dinlemeye koyuldu" ifadesindeki "dinlemeye" ise bir isim-fiildir.
Bu sıralama (zarf-fiil - isim-fiil) seçeneklerdeki B şıkkı ile birebir örtüşmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
