Hans Selye'nin "Genel Uyum Sendromu" teorisine göre, stres karşısında organizmanın gösterdiği üç aşamalı tepki sırası hangisidir?
A) Alarm - Direnç - Tükenme
B) Tükenme - Direnç - Alarm
C) Direnç - Alarm - Tükenme
D) Alarm - Tükenme - Direnç
Sevgili öğrenciler, Hans Selye'nin "Genel Uyum Sendromu" (General Adaptation Syndrome - GAS) teorisi, stresle karşılaştığımızda vücudumuzun nasıl tepki verdiğini açıklayan çok önemli bir modeldir. Selye'ye göre, stres karşısında organizma üç aşamalı bir tepki sırası gösterir. Bu aşamaları adım adım inceleyelim:
- 1. Aşama: Alarm Reaksiyonu (Alarm Stage)
- Bu, stresle ilk karşılaşıldığında vücudun verdiği ani tepkidir. Bir tehlike algılandığında, vücut "savaş ya da kaç" moduna girer.
- Stres hormonları (adrenalin ve kortizol gibi) hızla salgılanır. Kalp atış hızı artar, kan basıncı yükselir, kaslara daha fazla kan pompalanır ve duyu organları keskinleşir.
- Bu aşamanın amacı, organizmayı acil tehditle başa çıkmaya veya ondan kaçmaya hazırlamaktır.
- 2. Aşama: Direnç Aşaması (Resistance Stage)
- Eğer stres faktörü ortadan kalkmaz ve devam ederse, vücut alarm reaksiyonunun yoğunluğunu azaltır ve bu aşamaya geçer.
- Vücut, stresle daha uzun süre başa çıkmak için adapte olmaya çalışır. Stres hormonları hala normalin üzerinde salgılanır ancak alarm aşamasındaki kadar yüksek değildir.
- Dışarıdan bakıldığında kişi normal görünebilir, ancak vücudun iç sistemleri hala stres altındadır ve enerji kaynaklarını kullanmaya devam eder. Bu aşamada kişi, stresörle başa çıkmak için çaba gösterir ve uyum sağlamaya çalışır.
- 3. Aşama: Tükenme Aşaması (Exhaustion Stage)
- Stres faktörü çok uzun süre devam ederse ve organizmanın direnç kapasitesi aşılırsa, tükenme aşaması başlar.
- Vücudun stresle başa çıkmak için kullandığı enerji ve adaptasyon kaynakları tamamen tükenir.
- Bu aşamada bağışıklık sistemi zayıflar, fiziksel ve zihinsel yorgunluk artar. Kişi, strese karşı savunmasız hale gelir ve ciddi sağlık sorunları (depresyon, anksiyete, ülser, yüksek tansiyon, kalp rahatsızlıkları gibi) ortaya çıkabilir. Hatta aşırı durumlarda ölümcül sonuçlar bile doğurabilir.
Bu açıklamalara göre, Hans Selye'nin Genel Uyum Sendromu'ndaki üç aşamalı tepki sırası Alarm - Direnç - Tükenme şeklindedir.
Cevap A seçeneğidir.
