AgNO₃ ve NaCl çözeltileri karıştırıldığında AgCl çökeltisi oluşmaktadır. Bu reaksiyonun net iyon denkleminde yer almayan iyonlar hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Na⁺ ve NO₃⁻
B) Ag⁺ ve Cl⁻
C) Na⁺ ve Cl⁻
D) Ag⁺ ve NO₃⁻
Öncelikle, verilen reaksiyonun tam moleküler denklemini yazalım. Gümüş nitrat ($AgNO_3$) ve sodyum klorür ($NaCl$) çözeltileri karıştırıldığında, iyonlar yer değiştirir ve gümüş klorür ($AgCl$) ile sodyum nitrat ($NaNO_3$) oluşur.
Çözünürlük kurallarına göre:
Tüm nitratlar çözünürdür, bu yüzden $AgNO_3(aq)$ ve $NaNO_3(aq)$ suda çözünmüş haldedir.
Alkali metal tuzları (sodyum tuzları gibi) çözünürdür, bu yüzden $NaCl(aq)$ suda çözünmüş haldedir.
Gümüş halojenürler (gümüş klorür gibi) genellikle çözünmezdir, bu yüzden $AgCl(s)$ katı bir çökelti oluşturur.
Tam moleküler denklem şu şekildedir:
$AgNO_3(aq) + NaCl(aq) \rightarrow AgCl(s) + NaNO_3(aq)$
Şimdi, çözeltide bulunan (yani $aq$ durumunda olan) tüm iyonik bileşikleri ayrı ayrı iyonlarına ayırarak tam iyon denklemini yazalım. Katı haldeki ($s$) bileşikleri ayırmayız, çünkü onlar çözeltide iyonlaşmazlar.
$AgNO_3(aq)$ ayrışır: $Ag^+(aq) + NO_3^-(aq)$
$NaCl(aq)$ ayrışır: $Na^+(aq) + Cl^-(aq)$
$AgCl(s)$ ayrışmaz, katı olarak kalır: $AgCl(s)$
$NaNO_3(aq)$ ayrışır: $Na^+(aq) + NO_3^-(aq)$
Tam iyon denklemi şu şekildedir:
$Ag^+(aq) + NO_3^-(aq) + Na^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(s) + Na^+(aq) + NO_3^-(aq)$
Net iyon denkleminde yer almayan iyonlar, reaksiyonun her iki tarafında da (hem girenler hem de ürünler tarafında) aynı şekilde bulunan, yani kimyasal değişime katılmayan iyonlardır. Bu iyonlara "seyirci iyonlar" denir.
Denklemi incelediğimizde:
Girenler tarafında $Na^+(aq)$ ve ürünler tarafında da $Na^+(aq)$ bulunmaktadır. Bu bir seyirci iyondur.
Girenler tarafında $NO_3^-(aq)$ ve ürünler tarafında da $NO_3^-(aq)$ bulunmaktadır. Bu da bir seyirci iyondur.
$Ag^+(aq)$ ve $Cl^-(aq)$ ise birleşerek $AgCl(s)$ katısını oluşturmuştur, yani kimyasal değişime katılmışlardır. Bu yüzden seyirci iyon değillerdir.
