Aşağıdaki özelliklerden hangisi hem bakteri hem de ökaryot hücrelerde ortak olarak bulunur?
A) Zarla çevrili çekirdek
B) Mitokondri
C) Peptidoglikan yapılı hücre duvarı
D) Ribozom
E) Kloroplast
Sevgili öğrenciler, bu soruda canlıların temel yapı taşları olan hücrelerin özelliklerini karşılaştırarak ortak noktayı bulmamız isteniyor. Bakteriler prokaryot hücre yapısına sahipken, diğer tüm canlılar (bitkiler, hayvanlar, mantarlar, protistler) ökaryot hücre yapısına sahiptir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Zarla çevrili çekirdek: Bu özellik sadece ökaryot hücrelerde bulunur. Bakterilerde (prokaryotlarda) genetik madde sitoplazmada serbest halde (nükleoid bölgesi) bulunur ve zarla çevrili bir çekirdekleri yoktur. Dolayısıyla bu ortak bir özellik değildir.
- B) Mitokondri: Mitokondriler, hücrenin enerji santralleri olarak bilinen ve solunum yapan organellerdir. Bu organel de sadece ökaryot hücrelerde bulunur. Bakterilerde mitokondri yoktur; enerji üretimini sitoplazmalarında ve hücre zarlarında gerçekleştirirler. Bu da ortak bir özellik değildir.
- C) Peptidoglikan yapılı hücre duvarı: Peptidoglikan, bakterilerin hücre duvarının ana bileşenidir. Ancak ökaryot hücrelerde durum farklıdır: Hayvan hücrelerinde hücre duvarı bulunmazken, bitki hücrelerinde selülozdan, mantar hücrelerinde kitinden yapılmış hücre duvarı bulunur. Yani peptidoglikan yapılı hücre duvarı ökaryotlarda bulunmaz. Bu da ortak bir özellik değildir.
- D) Ribozom: Ribozomlar, tüm canlı hücrelerde protein sentezinden sorumlu olan temel organellerdir. Hem prokaryot (bakteri) hem de ökaryot hücrelerde ribozomlar bulunur. Yapısal olarak küçük farklılıklar olsa da (prokaryotlarda 70S, ökaryotlarda 80S), her ikisinde de protein sentezi için vazgeçilmezdirler. Bu, tüm canlılar için ortak ve hayati bir yapıdır.
- E) Kloroplast: Kloroplastlar, fotosentez yapan organellerdir ve sadece bitki hücreleri ile bazı algler gibi fotosentetik ökaryotlarda bulunur. Bakterilerde (prokaryotlarda) kloroplast bulunmaz; fotosentez yapan bakteriler bu işlemi sitoplazmalarındaki özel zar yapılarında gerçekleştirirler. Hayvan ve mantar hücrelerinde de kloroplast yoktur. Bu da ortak bir özellik değildir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, hem bakteri hem de ökaryot hücrelerde ortak olarak bulunan tek yapının ribozomlar olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
