Fotosentez hızına etki eden faktörler (Işık şiddeti, CO2, Sıcaklık) Test 1

Fotosentez hızına etki eden faktörlerden "sınırlayıcı faktör" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Sınırlayıcı faktör, fotosentez hızını belirleyen en düşük seviyedeki faktördür
B) Bir faktör sınırlayıcı olduğunda diğer faktörlerin artırılması fotosentez hızını etkilemez
C) Sınırlayıcı faktör ortam koşullarına göre değişebilir
D) Sınırlayıcı faktör her zaman ışık şiddetidir

Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kullanarak su ve karbondioksitten besin üretme sürecidir. Bu sürecin hızı, çeşitli çevresel faktörlerden etkilenir. Bu faktörlerden biri veya birkaçı, fotosentezin hızını kısıtlayabilir. İşte bu kısıtlayıcı faktörleri ve "sınırlayıcı faktör" kavramını adım adım inceleyelim:

• Sınırlayıcı Faktör Nedir?

  Fotosentez hızını etkileyen birçok faktör vardır (ışık şiddeti, karbondioksit miktarı, sıcaklık, su miktarı vb.). Bu faktörlerden herhangi biri, optimum seviyenin altında olduğunda, fotosentez hızını kısıtlar. Fotosentez hızını o an için en çok kısıtlayan, yani en düşük seviyede bulunan faktöre sınırlayıcı faktör denir. Tıpkı bir zincirin en zayıf halkası kadar güçlü olması gibi, fotosentez de en düşük seviyedeki faktör kadar hızlı gerçekleşir.

• Seçenekleri İnceleyelim:
  • A) Sınırlayıcı faktör, fotosentez hızını belirleyen en düşük seviyedeki faktördür

    Bu ifade, sınırlayıcı faktörün tanımıdır ve doğrudur. Fotosentez hızını artırmak için öncelikle bu en düşük seviyedeki faktörün artırılması gerekir.

  • B) Bir faktör sınırlayıcı olduğunda diğer faktörlerin artırılması fotosentez hızını etkilemez

    Bu ifade de doğrudur. Örneğin, eğer ortamdaki karbondioksit miktarı çok düşükse (sınırlayıcı faktör), ne kadar ışık verirseniz verin veya sıcaklığı ne kadar artırırsanız artırın, fotosentez hızı karbondioksit miktarı artırılmadıkça yükselmeyecektir. Çünkü süreç, karbondioksit eksikliği nedeniyle tıkanmıştır.

  • C) Sınırlayıcı faktör ortam koşullarına göre değişebilir

    Bu ifade doğrudur. Sınırlayıcı faktör sabit değildir, çevresel koşullara göre değişiklik gösterir. Örneğin:

    • Güneşli bir günde, ışık bol olduğu için karbondioksit miktarı sınırlayıcı olabilir.
    • Bulutlu bir günde ise ışık şiddeti sınırlayıcı faktör haline gelebilir.
    • Çok sıcak veya çok soğuk ortamlarda sıcaklık sınırlayıcı olabilir.
    • Kurak bölgelerde su miktarı sınırlayıcı olabilir.
  • D) Sınırlayıcı faktör her zaman ışık şiddetidir

    Bu ifade yanlıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi, sınırlayıcı faktör ortam koşullarına göre değişir. Işık şiddeti, karbondioksit miktarı, sıcaklık, su miktarı veya hatta mineraller gibi farklı faktörler farklı zamanlarda sınırlayıcı olabilir. "Her zaman" ifadesi, bu seçeneği yanlış yapar.

Cevap D seçeneğidir.