Hangi cümlede karşılıklı işteşlik anlamı vardır?
A) Çocuklar bahçede koşuşuyor.
B) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
C) İki dost meydanda karşılaştı.
D) Aileler piknikte buluştu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin anlam özelliklerinden biri olan "işteşlik" konusunu inceleyeceğiz. İşteşlik, bir eylemin birden fazla özne tarafından ya birlikte ya da karşılıklı olarak yapıldığını gösteren fiil çatısıdır. İşteşlik çatısı, fiil kök veya gövdelerine "-ş, -iş, -uş, -üş" eklerinin getirilmesiyle oluşur.
İşteşlik fiilleri ikiye ayrılır:
- Birlikte İşteşlik: Eylemin birden fazla özne tarafından aynı anda, bir arada yapıldığını ifade eder. (Örnek: gülüşmek, uçuşmak, ağlaşmak)
- Karşılıklı İşteşlik: Eylemin birden fazla özne arasında birbirine karşı, karşılıklı olarak yapıldığını ifade eder. (Örnek: selamlaşmak, dövüşmek, mektuplaşmak)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede koşuşuyor.
- Buradaki "koşuşuyor" fiili, çocukların bahçede hep birlikte, aynı anda koştuğunu ifade eder. Bu, birlikte işteşlik anlamı taşır.
- B) Kuşlar dallarda ötüşüyor.
- "Ötüşüyor" fiili, kuşların dallarda hep birlikte, aynı anda öttüğünü gösterir. Bu da birlikte işteşlik anlamıdır.
- C) İki dost meydanda karşılaştı.
- "Karşılaştı" fiili, iki dostun birbirine doğru gelerek yüz yüze geldiğini, yani eylemin karşılıklı olarak yapıldığını ifade eder. Bir dost diğerini, diğeri de ötekini "karşılamış" gibi düşünebiliriz. Bu, karşılıklı işteşlik anlamı taşır.
- D) Aileler piknikte buluştu.
- "Buluştu" fiili, ailelerin bir araya geldiğini, hep birlikte aynı yerde toplandığını ifade eder. Bu, birlikte işteşlik anlamıdır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, eylemin karşılıklı olarak yapıldığı tek cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
